Η φωτογραφία μου
Master of Science in Economics, Athens University of Economics and Business.

Γιατί ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είναι εθνάρχης

Σαν σήμερα, το 1979, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υπέγραφε στο Ζάππειο την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. Οι ενστάσεις για το «εθνάρχης», που χρησιμοποίησα σε προηγούμενα άρθρα, με παρακίνησαν να συνοψίσω –εξ αφορμής και της επετείου– τους λόγους για τους οποίους δικαιούται πλήρως τον τίτλο…




Σίγουρα, δεν είναι εθνάρχης μόνο επειδή κυβέρνησε την Ελλάδα για περισσότερα από 13 χρόνια ως πρωθυπουργός. Κατέχοντας μέχρι σήμερα το ρεκόρ πρωθυπουργικής θητείας όχι μόνο στη χώρα μας, αλλά και σε ολόκληρη τη μεταπολεμική Ευρώπη.

Ούτε μόνο:

· Γιατί, την πρώτη οκταετία της διακυβέρνησής του, η Ελλάδα –παρά τη λήξη του Σχεδίου Μάρσαλ– είχε έναν από τους τρεις υψηλότερους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης στον κόσμο (πάνω από 6% σε μέση ετήσια βάση), με αποτέλεσμα το ΑΕΠ της, από το 1955 στο 1963, να διπλασιαστεί.  
Οι μεγάλοι εθνικοί δρόμοι, ο εξηλεκτρισμός της χώρας, τα περισσότερα υδροηλεκτρικά και αρδευτικά έργα, η εξασφάλιση επαρκούς ύδρευσης της πρωτεύουσας από την Υλίκη και το Μόρνο, το Ανατολικό Αεροδρόμιο Ελληνικού, η Ολυμπιακή Αεροπορία, η εκβιομηχάνιση της Θεσσαλονίκης, τα διυλιστήρια πετρελαίου, τα εργοστάσια ζάχαρης και λιπασμάτων, η βιομηχανία αλουμινίου, η βιομηχανική εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου, οι βιομηχανικές ζώνες, τα ναυπηγεία Σκαραμαγκά, οι υψικάμινοι της Χαλυβουργικής, τα ξενοδοχεία «Ξενία», το «Χίλτον», το Μον Παρνές, το Ραδιομέγαρο της ΕΡΤ, το Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθηνών και ένα σωρό άλλες υποδομές οφείλονται στην τότε πρωθυπουργία του.

«Δεν γνωρίζω τι πέτυχα και δεν πέτυχα στη σταδιοδρομία μου. Γνωρίζω, όμως, ότι ανέτρεψα την καθιερωμένη από χρόνια αντίληψη ότι η αθλιότητα αποτελεί αμετακίνητη μοίρα της Ελλάδας. Διότι απέδειξα έμπρακτα ότι μπορεί ο λαός μας, αν θέλει, να ευημερήσει», Κ.Κ.

· Γιατί, αν είχε στηριχθεί από την αντιπολίτευση η πρότασή του, το 1963, για αναθεώρηση του Συντάγματος του 1952 προς την κατεύθυνση περιορισμού των υπερεξουσιών του Στέμματος (η αποκαλούμενη «βαθιά τομή»), ίσως να μην είχαμε οδηγηθεί ποτέ στην επτάχρονη δικτατορία.
Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης έμελλε να τις βρει μπροστά του ως πρωθυπουργός, όταν ο νεαρός βασιλιάς θα του απαγόρευε να αναλάβει το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Η θρυαλλίδα για την παρατεταμένη πολική αστάθεια που κατέληξε στο πραξικόπημα…

«Την επιχείρησα και απέτυχα. Και ίσως απέτυχα διότι την επιχείρησα».
Κ.Κ. για τη «βαθιά τομή».


«Εάν οι αντίπαλοί μου δεν συνασπίζονταν για να αποτύχει αυτό το σχέδιο, δεν θα ήταν σήμερα στη φυλακή και ούτε οι συνταγματάρχες θα ήταν στην εξουσία». 
Κ.Κ., «Le Monde», 29-11-1967.

· Γιατί τον Ιούλη του 1974 επέστρεψε στην πατρίδα του, που τον ζητούσε, αψηφώντας τον κίνδυνο για τη ζωή του.
Τα εναπομένοντα “σταγονίδια” της Χούντας αναζητούσαν ευκαιρία να τον σκοτώσουν για να διατηρηθούν στην εξουσία. Σύμφωνα με μαρτυρίες, προετοιμάστηκαν δύο απόπειρες χουντικών κινημάτων, με στόχο την ανατροπή της κυβέρνησης και την εξόντωσή του.

«Παιδιά, προσευχηθείτε για εμένα…»
Κ.Κ., ξεκινώντας το ταξίδι της επιστροφής.

· Γιατί τη «λύση Καραμανλή» επέβαλε ο πολιτικός και πνευματικός κόσμος της χώρας, υπό το βάρος των τραγικών εξελίξεων στην Κύπρο και της επακόλουθης κατάρρευσης του δικτατορικού καθεστώτος.

«Καραμανλής ή τανκς!», Μίκης Θεοδωράκης.

«Ποτέ δεν ήθελα να έρθω κάτω από αυτές τις συνθήκες», Κ.Κ.

· Γιατί, μέσα σε λίγες μόλις μέρες, κατόρθωσε το ακατόρθωτο: την αναίμακτη μετάβαση από την πολιτική ανωμαλία στην πολιτική ομαλότητα.

«Αυτό που συνέβη στην Ελλάδα τους τελευταίους δύο μήνες δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα πολιτικό θαύμα», «The Times».

· Γιατί, με το Σύνταγμα του 1975, εγκαθίδρυσε την πιο στέρεη κοινοβουλευτική δημοκρατία που γνώρισε ποτέ ο Τόπος.

«Αν υπήρχε Βραβείο Νόμπελ Δημοκρατίας, εκείνος που θα έπρεπε να το πάρει είναι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής». 
Τζέιμς Χάρολντ Ουίλσον, τότε πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου.

· Γιατί, με το δημοψήφισμα για το πολιτειακό, κατάφερε να απαλλάξει μια για πάντα την Ελλάδα από τον θεσμό της βασιλείας. 

«Όλες οι κακοδαιμονίες στην Ελλάδα προέρχονται από τα λάθη του Θρόνου», Κ.Κ.

· Γιατί, νομιμοποιώντας το κομμουνιστικό κόμμα και μετατρέποντας τις θανατικές ποινές των πραξικοπηματιών σε ισόβια δεσμά, άνοιξε τον δρόμο για την εθνική συμφιλίωση.

«Όταν λέμε ισόβια, εννοούμε ισόβια», Κ.Κ.

«Στην Ευρώπη δεν μπαίνουμε με αίμα»Κ.Κ.





Αλλά κυρίως

Γιατί επέτυχε την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα:

· Με την ιδιότητα του ισότιμου και πλήρους μέλους.

· Πέντε ολόκληρα χρόνια πριν από την κοινή προσχώρηση Πορτογαλίας και Ισπανίας.
Έστω κι αν αμφότερες είχαν καταθέσει αίτηση δύο μόλις χρόνια μετά την Ελλάδα. Αφού κατάφερε να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις σε λιγότερο απ' τον μισό χρόνο από εκείνες.

· Στη μοναδική, μέχρι την πιο πρόσφατη, διεύρυνση στην ιστορία της Κοινότητας που έγινε για την ένταξη ενός μόνο κράτους-μέλους. 
Στη διεύρυνση του 2013, η Κροατία έγινε το 28ο μέλος.

«Αν συνδυαζόταν η αίτηση της Ελλάδας με τις αιτήσεις άλλων υποψήφιων χωρών, όχι μόνο υπήρχε κίνδυνος να παραταθεί επ’ άπειρον αυτή η εκκρεμότητα, αλλά ίσως τελικά και να ματαιωνόταν η ένταξη…», Κ.Κ.

· Παρά την έλλειψη κοινών συνόρων με τα τότε μέλη της.
Μια ματιά στον χάρτη αρκούσε για να απορριφθεί η αίτηση της Ελλάδας ως γεωγραφικά απομακρυσμένης.

«Γεωγραφικά, η Ελλάς ανήκει στη Βαλκανική. Πολιτιστικά, όχι μόνο ανήκει στην Ευρώπη, αλλά είναι και η πηγή του ευρωπαϊκού πολιτισμού», Κ.Κ.

· Μ' ένα κατά κεφαλήν εισόδημα μεγαλύτερο μόνο του αντίστοιχου της Ιρλανδίας.

«Αν η Ελλάδα δεν ενταχθεί στην ΕΟΚ, η μοίρα του Τόπου μας δεν πρόκειται ν’ αλλάξει ποτέ», Κ.Κ.


«Όποιος άγγιζε την Ελλάδα, θα άγγιζε τότε την ίδια την Ευρώπη», Κ.Κ.


· Παρά την αρνητική γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Στη μοναδική ένταξη που έγινε χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της.

· Κάμπτοντας τις αντιρρήσεις των ευρωπαίων ηγετών που δεν σκέφτονταν ούτε κατά διάνοια ένα τέτοιο ενδεχόμενο. 
Με αμέτρητες επιστολές και περισσότερα από 40 ταξίδια του στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

«Για να μπει η Ελλάδα στην Ευρώπη, θα πρέπει να περάσει πάνω από το πτώμα μου…» 
Χέλμουτ Σμιτ, τότε καγκελάριος της Δυτικής Γερμανίας, μιλώντας σε συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

«Η Γερμανία, που αιματοκύλησε τον κόσμο δύο φορές, έχει το δικαίωμα να είναι στην Ευρώπη και η Ελλάδα, που σας έδωσε τα φώτα, δεν το έχει; 
Αυτό θα βγω έξω και θα πω στους δημοσιογράφους που περιμένουν».
Από ιδιωτική συνομιλία του Κ.Κ. με τον Χέλμουτ Σμιτ.

«Ήμουν αντίθετος στην ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ. Όταν όμως γνώρισα τον Καραμανλή, διέκρινα σ’ αυτόν έναν φλογερό Ευρωπαίο, έναν ηγέτη που πίστευε με πάθος στην ευρωπαϊκή ιδέα. Και είπα μέσα μου: “Αυτός ο άνθρωπος θα μεταμορφώσει τους Έλληνες σε Ευρωπαίους. Αξίζει λοιπόν να τον στηρίξω”. Πρέπει να το αντιληφθείτε εσείς οι Έλληνες. Δεν μπήκε η Ελλάδα στην Ευρώπη. Ο Καραμανλής μπήκε στην Ευρώπη».
Από ιδιωτική συνομιλία του Χέλμουτ Σμιτ με τον Γιάννη Βαρβιτσιώτη.

«Δεν ήταν η Ελλάδα που εντάχθηκε στην Κοινότητα αλλά ο Καραμανλής». 
Βαλερί Ζισκάρ Ντ' Εστέν, τότε πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας.

· Παρά τις λυσσαλέες αντιδράσεις της μείζονος αντιπολίτευσης, που πρότεινε δημοψήφισμα ή ειδική σχέση (αντί της πλήρους ένταξης). 
Το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης αποφάσισε να απουσιάσει όχι μόνο από τη συζήτηση στη Βουλή για την επικύρωση της συνθήκης ένταξης, αλλά και από την επίσημη τελετή υπογραφής της στο Ζάππειο. Παρά την παρουσία πρωθυπουργών των κρατών-μελών, που είχαν έρθει στην Ελλάδα για να την τιμήσουν

«Από την αρχή, το ΠΑΣΟΚ τάχθηκε σαφώς και ανεπιφύλακτα ενάντια στην ένταξη. Κι έχει αναλάβει την υποχρέωση, όταν έρθει στην εξουσία, να προχωρήσει σε δημοψήφισμα...» 
Ανδρέας Παπανδρέου, τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

· Σε πλήρη αντίθεση και με τη λαϊκή βούληση. 
Αν διεξαγόταν δημοψήφισμα (όπως σ' όλες τις χώρες της πρώτης διεύρυνσης), είναι βέβαιον ότι ο ελληνικός λαός θα καταψήφιζε την πρόταση λόγω αντιδυτικών αισθημάτων. Τα οποία θα διέγειρε πριν από τις κάλπες και η λαϊκιστική προπαγάνδα («ΕΟΚ και ΝΑΤΟ, το ίδιο συνδικάτο»).

«Θα τους ρίξω στη θάλασσα με τη βεβαιότητα ότι, για να μην πνιγούν, θα μάθουν να κολυμπούν», Κ.Κ.

«Έβαλα τους Έλληνες στην Ευρώπη παρά τη θέλησή τους», Κ.Κ.

· Ολοκληρώνοντας προσπάθειες δύο δεκαετιών, που είχαν ξεκινήσει από την προδικτατορική πρωθυπουργική του θητεία. 
Με δική του πρωτοβουλία, η Ελλάδα είχε γίνει το 1962 το πρώτο συνδεδεμένο μέλος με την ΕΟΚ. Αντί ένα πλήρες μέλος στην, υπό το Λονδίνο, Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ).

«Είναι ένας από τους σημαντικούς πολιτικούς άνδρες της Ευρώπης. Για να πω την αλήθεια, θα έπρεπε να πω πως τον θεωρώ τον πιο σημαντικό από όλους…» 
Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι, τότε πρόεδρος των ΗΠΑ.

· Καθώς μόνο εκείνος είχε διαβλέψει έγκαιρα ότι η ΕΟΚ των «6» –και όχι η ΕΖΕΣ των «7»θα αποτελούσε το θεμέλιο της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Για τη συνεισφορά του στην Ευρωπαϊκή Ιδέα, έγινε ο πρώτος και ο μοναδικός μέχρι σήμερα Έλληνας που τιμήθηκε με το διεθνές βραβείο «Καρλομάγνος».

«Ο Νέστωρ της Ευρώπης…»
Χέλμουτ Σμιτ, τότε καγκελάριος της Δυτικής Γερμανίας.


Η Ελλάδα, ως μέλος της ΕΟΚ από την 1η Ιανουαρίου 1981, θα εισέπραττε σωρευτικά μέχρι σήμερα, σε καθαρές εισροές, περίπου ένα σημερινό ΑΕΠ της.

«Επεδίωξα να συνδέσω οργανικά την Ελλάδα με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, για να διασφαλίσω το μέλλον της, βγάζοντάς την από την αιώνια μοναξιά της»Κ.








Και διατηρεί ακέραιο τον τίτλο:

· Γιατί, πριν ασχοληθεί με την πολιτική, εργάστηκε ως ασφαλιστής παράλληλα με τις σπουδές του στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών· και, εν συνεχεία, ως δικηγόρος ανοίγοντας δικηγορικό γραφείο με χρήματα που είχε δανειστεί.
Για να εξασφαλίσει τα προς το ζειν, να εξοφλήσει τα οικογενειακά χρέη μετά τον θάνατο του πατέρα του και να στηρίξει οικονομικά τις τρεις μικρότερες αδερφές και τα τρία μικρότερα αδέρφια του.

· Γιατί, ως νεαρός βουλευτής, απάντησε αρνητικά στην πρόταση του δικτάτορα Μεταξά για μία υπουργική θέση.

«Όλες οι δικτατορίες εμπεριέχουν τους σπόρους του θανάτου τους. Είναι από την αρχή καταδικασμένες, όπως θα είναι και η δική σας», Κ.Κ.

· Γιατί, την επόμενη της 28ης Οκτωβρίου 1940, έσπευσε να καταταγεί στον ελληνικό στρατό, τον οποίο είχε προηγουμένως υπηρετήσει.
Άλλο αν οι αρμόδιες αρχές τον έκριναν ως ακατάλληλο, εξαιτίας του σοβαρού προβλήματος βαρηκοΐας που είχε εμφανιστεί μετά τη στρατιωτική του θητεία.

· Γιατίκατά τη διάρκεια της Κατοχής, αρνήθηκε όλες τις προτάσεις του γερμανικού καθεστώτος για δημόσιο αξίωμα.

· Γιατί οι κατηγορίες του «χασάπη της Θεσσαλονίκης», Μαξ Μέρτεν, ήταν αυταπόδεικτα ψευδείς.
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ουδέποτε βρέθηκε στη συμπρωτεύουσα στο διάστημα της Κατοχής.

· Γιατίμετά την Απελευθέρωση, δήλωσε σαφώς στον πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Τσαλδάρη ότι θα αποσυρθεί από την πολιτική αν δεν λυθεί το πρόβλημα βαρηκοΐας του.

«Εάν η εγχείριση μού αποδώσει την ακοή, είμαι στη διάθεσή σας. Εάν δεν μου την αποδώσει, θα παραιτηθώ και από βουλευτής και από δικηγόρος και θα πάω στο σπίτι μου», Κ.Κ.

· Γιατί, πριν γίνει πρωθυπουργός, είχε περάσει από έξι διαφορετικά υπουργεία την περίοδο 1946-1955, αφήνοντας πανθομολογούμενο έργο.
Συγκεκριμένα, από τα υπουργεία Εργασίας, Μεταφορών, Κοινωνικής Πρόνοιας, Εθνικής Άμυνας, Δημοσίων Έργων και Συγκοινωνιών.

«Ένας άξιος υπουργός. [...] Ό,τι ήταν στην περιοχή του ονείρου, ο Καραμανλής το κάνει ωραία πραγματικότητα», «Η Καθημερινή» (26-7-1953).

«Ανέπτυξε υπερβολική δραστηριότητα που επιτρέπει στους οδηγούς, τουλάχιστον, των αυτοκινήτων να ισχυρίζονται ότι ο μόνος που εργάζεται από την κυβέρνηση είναι ο υπουργός των Δημοσίων Έργων», «Ελευθερία» (6-10-1953).

«Ο Καραμανλής δεν ομιλεί ο ίδιος για το έργον του, αλλά αφήνει τα έργα του να ομιλούν γι’ αυτόν», «Το Βήμα» (11-12-1953).

«Η σπάνια δραστηριότητα του υπουργού Δημοσίων Έργων πρέπει να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση», «Η Καθημερινή» (18-8-1954).

«Ο άνθρωπος των γοργών και ορθών αποφάσεων», «Το Βήμα» (2-9-1954).

«Δεν έκανα παρά το καθήκον μου», Κ.Κ. (10-4-1955).


· Γιατί, παρότι ήταν τελείως σύννομη με το Σύνταγμα η ανάθεση της πρωθυπουργίας από τον βασιλέα Παύλο τον Οκτώβρη του 1955, προκάλεσε σύντομα εκλογές για να αναβαπτιστεί στο αξίωμα μέσα από τη λαϊκή ψήφο.
Την οποία ζήτησε ως επικεφαλής ενός νέου, διευρυμένου κόμματος. Από ένα διπλασιασμένο εκλογικό σώμα από τη συμμετοχή των γυναικών στην ψηφοφορία (για πρώτη φορά σε βουλευτικές εκλογές).

«Φυσικά, θα προχωρήσω στην ίδρυση νέου κόμματος. Αλλά υπό έναν όρο: Τη διεύρυνση. Δεν μπορώ να μένω καθηλωμένος στη μία πλευρά του οδοφράγματος που διαχωρίζει βενιζελικούς και αντιβενιζελικούς σαν επιβεβαίωση του παλαιού διχασμού».
Από ιδιωτική συνομιλία του Κ.Κ. με τον Κωνσταντίνο Τσάτσο, ηγετικό στέλεχος των Φιλελευθέρων.


«Οι αντίπαλοί μου με θεωρούσαν εύκολη λεία. Τους εξέπληξα όμως. Διότι σχημάτισα κυβέρνηση αστραπιαία την επομένη της ανάθεσης της εντολής, προχώρησα σε ίδρυση κόμματος, ψήφισα νέο εκλογικό νόμο μέσα σε τρεις μήνες, και μέσα σε πέντε μήνες έκανα εκλογές. Κανείς δεν πίστευε ότι θα έκανα τόσο πολλά μέσα σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα», Κ.Κ.

«Δεν ανέχομαι εκκρεμότητες· οι εκκρεμότητες με αρρωσταίνουν», Κ.Κ.

· Γιατί και με το προηγούμενο εκλογικό σύστημα το νεοϊδρυθέν κόμμα του θα εξασφάλιζε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία τον Φλεβάρη του 1956.
Η τελευταία, λόγω του λεγόμενου «τριφασικού», κατέληξε να είναι απλώς άνετη. 

· Γιατί, παρότι του προσφέρθηκε δύο φορές ο Μεγαλόσταυρος του Τάγματος του Σωτήρος από τον βασιλέα Παύλο, και τις δύο απέρριψε την ύψιστη τιμητική διάκριση.

«Τη μεν πρώτη φορά, τον αρνήθηκα με το επιχείρημα ότι δεν ολοκλήρωσα ακόμη το έργο μου. Ενώ τη δεύτερη, με τη δήλωση ότι δεν τον δέχομαι, γιατί συνήθως ο Μεγαλόσταυρος απονέμεται προς παρηγορία σε πρωθυπουργούς αποπεμπομένους», Κ.Κ.

· Γιατί, ως πρωθυπουργός, δεν επέτρεψε να γίνει ούτε μία εκτέλεση από τις πολλές που εκκρεμούσαν εις βάρος καταδικασθέντων κομμουνιστών.
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, ήταν όρος του προς τον βασιλέα Παύλο για να αποδεχθεί την πρωθυπουργία τον Οκτώβρη του 1955.

· Γιατί, στο τέλος της πρώτης οκταετίας του, “παρέδιδε” το 20% των πολιτικών κρατουμένων που είχε “παραλάβει” στην αρχή της.

· Γιατί, στις λεγόμενες εκλογές «βίας και νοθείας», του 1961, ακόμα κι αν υπήρξαν παρατυπίες, η διαφορά υπέρ του κόμματός του ήταν συντριπτική (Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση: 50,8%, Ένωση Κέντρου: 33,6%).
Πέραν του ότι οι εκλογές διεξήχθησαν από υπηρεσιακή κυβέρνηση επιλογής των Ανακτόρων.

«Τη βία και τη νοθεία την έκαναν τα Ανάκτορα. Και την έκαναν με συνενοχή της Ένωσης Κέντρου».
Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, τότε πρωταγωνιστής του «Ανένδοτου Αγώνα».


«Τα σχέδια για την περίφημη βία και νοθεία, τα γνώριζαν οι αντίπαλοί μου και τα αγνοούσα εγώ», Κ.Κ.

· Γιατί δεν είχε απολύτως καμία ανάμειξη στη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη.
Τον βουλευτή της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς τραυμάτισαν θανατηφόρα παρακρατικοί στη Θεσσαλονίκη, στα τέλη Μαΐου 1963, λίγες μέρες πριν εξωθηθεί σε παραίτηση (μεταξύ άλλων και λόγω αυτού του τραγικού γεγονότος).

«Ποιος, επιτέλους, κυβερνά αυτόν τον Τόπο;»Κ.Κ.

«Η ηθική αυτουργία ξεκινούσε από τη βασιλομήτορα, τη Φρειδερίκη».
Μίκης Θεοδωράκης

· Γιατί, διαφωνώντας με τα Ανάκτορα, δεν δίστασε να παραιτηθεί από την πρωθυπουργία (τον Ιούνη του 1963) και, εν συνεχεία, να αποχωρήσει από την πολιτική και την Ελλάδα (τον Δεκέμβρη του ίδιου χρόνου).

«Όταν ένας πολιτικός γνωρίζει τι πρέπει να γίνει στη χώρα του και δεν δύναται να το πραγματοποιήσει, διότι του αρνούνται τις αναγκαίες προϋποθέσεις, οφείλει, αντί να συμβιβάζεται με τη συνείδησή του, να αποχωρεί. Αλλιώς, η παραμονή του στην ενεργό πολιτική όχι μόνο καθίσταται αμφιβόλου χρησιμότητας, αλλά είναι δυνατόν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποβαίνει και επιβλαβής», Κ.Κ.

«Μέσα στις συνθήκες που είχαν δημιουργηθεί, που με έσπρωχναν είτε σε ανοιχτό αγώνα κατά του Στέμματος είτε σε εκτροπή από τη νομιμότητα – με μοιραίο επακόλουθο αμφοτέρων την επανάληψη του Εθνικού Διχασμού, η παραίτηση και αποχώρησή μου από την πολιτική ζωή δεν ήταν απλώς απαραίτητη: ήταν η τρανότερη απόδειξη της αφοσίωσής μου στη δημοκρατία. Εγκατέλειψα, τελικά, την πολιτική για να μη βρεθώ στην ανάγκη να προκαλέσω εθνικό διχασμό», Κ.Κ.

· Γιατίλίγους μήνες πριν απ’ την εκδήλωση του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου, απέρριψε πρόταση του βασιλιά Κωνσταντίνου να επιστρέψει στην Ελλάδα για να σχηματίσει κυβέρνηση, αποκλείοντας κάθε ενδεχόμενο αναστολής της ισχύος του συντάγματος.

«Η δικτατορία αποτελεί επικίνδυνο πείραμα. Γι’ αυτό και δεν τη δέχθηκα, μολονότι μου προσφέρετο και από τον Στρατό, και από το Στέμμα», Κ.Κ.

· Γιατί, με βαρυσήμαντες δηλώσεις του στον Τύπο, καταδίκασε επανειλημμένα το πραξικόπημα· και, με επιστολές του στον βασιλιά Κωνσταντίνο και τον αμερικανό πρόεδρο Ρίτσαρντ Νίξον, πρότεινε συγκεκριμένες ενέργειες για την επάνοδο της χώρας στη δημοκρατία.

«Δεν θα έλυνα τη σιωπή μου, εάν δεν πίστευα ότι η χώρα δύναται ακινδύνως να επανέλθει στην ομαλότητα και εάν δεν ήμουν διατεθειμένος να συμβάλω εν ανάγκη προς τούτο και προσωπικώς», Κ.Κ.

· Γιατί οι ευθύνες που του αναλογούν για την πυκνή και άναρχη δόμηση της πρωτεύουσας και άλλων πόλεων της Ελλάδος δεν είναι αυτές που του αποδίδονται.
– Το πρόβλημα δημιουργήθηκε από τις επιτακτικές ανάγκες στέγασης που προκάλεσε το εκρηκτικό κύμα της αστυφιλίας. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία των απογραφών, μεταξύ 1951 και 1971, ο πληθυσμός στην περιφέρεια της Αθήνας αυξήθηκε κατά περίπου 85%.
– Υπό το πρίσμα αυτό, η αντιπαροχή ανταποκρίθηκε στο αίτημα γρήγορης ανοικοδόμησης και παροχής φθηνής στέγης στα νοικοκυριά.
– Εξάλλου, αυτή είχε θεσμοθετηθεί με νόμο της κυβέρνησης Πλαστήρα και όχι της κυβέρνησης Παπάγου, στην οποία διετέλεσε υπουργός Δημοσίων Έργων. 
– Δυστυχώς, το πρώτο Ρυθμιστικό Σχέδιο για την Αθήνα, που επιμελήθηκε ως πρωθυπουργός το 1963, δεν αξιοποιήθηκε ποτέ από τις επόμενες κυβερνήσεις.
– Ακόμα χειρότερα, το 1968, η δικτατορία αύξησε τους συντελεστές δόμησης στις πόλεις κατά 20%.
– Μεταπολιτευτικά, εκείνος ξεκίνησε την πρώτη προσπάθεια δημιουργίας δασικών χαρτών και ίδρυσε αυτόνομο Υπουργείο Χωροταξίας και Περιβάλλοντος, αποσυνδεδεμένο από τα δημόσια έργα.

· Γιατί είναι ο μοναδικός πολιτικός που κατάφερε να λύσει το Κυπριακό, το πιο δυσεπίλυτο διεθνές πρόβλημα.
– Αφού προηγουμένως απέρριψε συμβιβασμούς που δεν ανταποκρίνονταν σε κοινές θέσεις Αθήνας και Λευκωσίας (προτάσεις Χάρντινγκ, Σύνταγμα Ράντκλιφ, Σχέδιο Μακμίλαν), υπέγραψε το 1959 τις Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, με τις οποίες ιδρύθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία.

«Το αρχικό σφάλμα υπήρξε δικό σας, γιατί βάλατε τους Τούρκους να γαβγίσουν και τώρα άρχισαν να δαγκώνουν, και έτσι δεν μπορείτε ούτε εσείς να τους συμμαζέψετε».
Από ιδιωτική συνομιλία του Κ.Κ. με τον Χάρολντ Μακμίλαν, πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου και παρουσιαστή του ομώνυμου σχεδίου για το Κυπριακό.

– Ανεξαρτήτως της όποιας δυσλειτουργικότητας του συντάγματος, χάρη σ' αυτές η Κύπρος απελευθερώθηκε έπειτα από αιώνες από τη βρετανική επικυριαρχία και έγινε ένα ανεξάρτητο και ενιαίο κράτος.
– Μάλιστα, το μέλλον του νεόδμητου κράτους ίσως αποδεικνυόταν διαφορετικό, αν είχαν εισακουστεί οι προτροπές του Κωνσταντίνου Καραμανλή για άμεση ένταξή του στο ΝΑΤΟ (όπως προέβλεπε, άλλωστε, και η μυστική «συμφωνία κυριών» μεταξύ έλληνα και τούρκου πρωθυπουργού στη Ζυρίχη). 

«Η φόρα των πραγμάτων, αργά ή γρήγορα, θα οδηγήσει στην Ένωση (της Κύπρου με την Ελλάδα)».
Παραδοχή του Αντνάν Μεντερές, πρωθυπουργού της Τουρκίας, μετά την υπογραφή των Συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου.

– Εξάλλου, χωρίς τη νομική υπόσταση που έδωσαν στην Κύπρο αυτές οι Συμφωνίες, δεν θα μπορούσε ποτέ να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση (όπως εντάχθηκε το 2004).

«Με τη σοφία που μας έχει προσθέσει το πρόσφατο τραυματικό παρελθόν, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε πως, αν οι συνθήκες Ζυρίχης-Λονδίνου είχαν αφεθεί να λειτουργήσουν, ακόμη και με τις εγγενείς τους αδυναμίες, σήμερα θα βρισκόμασταν αναντίλεκτα σε πολύ καλύτερη μοίρα από αυτή που οριοθετεί το συρματόπλεγμα της διαίρεσης και της τουρκικής στρατιωτικής κατοχής τμήματος της Κύπρου».
Νίκος Αναστασιάδης, νυν πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

«Πώς συμβαίνει εσείς να θεωρήστε ήρωας του Κυπριακού και εγώ προδότης, όταν μέχρι της ανεξαρτησίας υπήρξε κοινή η πολιτική μας επί του Κυπριακού και όταν όσα επακολούθησαν έγιναν με ευθύνη δική σας;»
Από ιδιωτική συνομιλία του Κ.Κ. με τον Μακάριο.

– Όταν ο Μακάριος έλαβε τη μοιραία απόφαση της αναθεώρησης 13 σημείων του συντάγματος (τον Νοέμβρη του 1963), ο Κωνσταντίνος Καραμανλής δεν βρισκόταν ούτε στην πρωθυπουργία ούτε στην ενεργό πολιτική, για να τον αποτρέψει.

«Αμέσως μετά την εφαρμογή της συμφωνίας, συμβούλευσα τον Μακάριο: πρώτον, να ακολουθήσει μια πολιτική αποκαταστάσεως της εμπιστοσύνης προς τους Τουρκοκυπρίους και την Άγκυρα και, δεύτερον, να ευθυγραμμίσει απολύτως η Κύπρος την πολιτική της με την πολιτική της Ελλάδος, επιδιώκοντας και την ένταξή της στο ΝΑΤΟ. Έτσι, σε όλους τους διεθνείς οργανισμούς η Ελλάς θα είχε ουσιαστικά δύο ψήφους και θα δημιουργείτο και διεθνώς η συνείδηση ότι η Κύπρος είναι η Ελλάς, πράγμα που θα διευκόλυνε μελλοντικώς την ένωση. Αντ’ αυτών, ο Μακάριος απέφυγε να εφαρμόσει τα υπέρ των Τουρκοκυπρίων άρθρα της συμφωνίας και, αντί να ευθυγραμμισθεί με την πολιτική των Αθηνών, συνδέθηκε με το κίνημα των Αδεσμεύτων. Το επιστέγασμα ήταν η καταγγελία της συμφωνίας στα τέλη του 1963 από τον ίδιο τον Μακάριο, που προκάλεσε επικίνδυνη υποτροπή στο Κυπριακό, η οποία ήταν καθοριστική όλων των μετέπειτα τραγικών εξελίξεων»Κ.Κ.

· Γιατί δεν φέρει καμία ευθύνη για την Κυπριακή Τραγωδία.
– Το δικτατορικό καθεστώς της Αθήνας έκανε το εγκληματικό λάθος να δεχτεί την απόσυρση ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων από τη Μεγαλόνησο (τον Νοέμβρη του 1967), αφήνοντας ουσιαστικά ανυπεράσπιστη την ελληνοκυπριακή κοινότητα.
– Σύμφωνα με γνωμοδότηση του νομικού τμήματος του ΟΗΕ, η Συνθήκη Εγγυήσεως, την οποία επικαλέστηκε η Τουρκία κατά την εισβολή του 1974, δεν παρείχε δικαίωμα ένοπλης επέμβασης. Τα συμβαλλόμενα μέρη ήταν μέλη του ΟΗΕ και δεσμεύονταν από τον Καταστατικό του Χάρτη, ο οποίος αποτελούσε αναγκαστικό Δίκαιο και δεν επέτρεπε τη χρήση βίας, παρά μόνο για σκοπούς αυτοάμυνας.
– Τον Αύγουστο του 1974, η στρατιωτική ηγεσία απέρριψε την πρότασή του για αποστολή ελληνικών υποβρυχίων και μαχητικών αεροσκαφών στην Κύπρο, όπως και για τη συγκρότηση ενισχυμένης μεραρχίας στην Κρήτη (παρότι προσφέρθηκε ακόμα και ο ίδιος να τεθεί επικεφαλής της νηοπομπής που θα τη μετέφερε), λόγω της τραγικής κατάστασης των Ενόπλων Δυνάμεων (η οποία είχε φανεί και στην αποτυχημένη γενική επιστράτευση του δικτάτορα Ιωαννίδη).
– Με αποτέλεσμα να καταλήξει στην τολμηρή απόφαση να αποσύρει την Ελλάδα από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, για να διαμαρτυρηθεί στα υπόλοιπα μέλη της Συμμαχίας για την τουρκική εισβολή στη βόρεια Κύπρο.

«Μολονότι, από χαρακτήρα, αποφεύγω τις συναισθηματικές και ρητορικές εξάρσεις, μπορώ να σας βεβαιώσω ότι την υπόθεση της Κύπρου την πόνεσα όσο λίγοι την πόνεσαν. Γιατί μόχθησα γι’ αυτήν και τη συνέδεσα με την πολιτική μου ιστορία», K.K.

· Γιατί, από τις αρχές του 1975, είχε προτείνει στην Τουρκία να προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για το θέμα της υφαλοκρηπίδας.

· Γιατί, παρά το γεγονός ότι βρέθηκε ανάμεσα σε δύο πετρελαϊκές κρίσεις (1973 και 1979), και στη μεταπολιτευτική θητεία του παρήγαγε εντυπωσιακά αποτελέσματα στην οικονομία.
Την πενταετία 1975-1979, η Ελλάδα αναπτύχθηκε σε μέση ετήσια βάση με ρυθμό υψηλότερο του αντίστοιχου όχι μόνο των αναπτυγμένων (3,5%), αλλά και των αναπτυσσόμενων οικονομιών (5%), όπως προκύπτει από τα στοιχεία του ΔΝΤ.

· Γιατί και η κατηγορία για «σοσιαλμανία» είναι διάτρητη. 
– Το δημόσιο χρέος που παρέδωσε ήταν μικρότερο (!) από το 25% του ΑΕΠ (και κυρίως εσωτερικό). Αλλά και το δημοσιονομικό έλλειμμα στα όρια του 3% του ΑΕΠ (δηλαδή σύμφωνο με τις επιταγές της μεταγενέστερης Συνθήκης του Μάαστριχτ).
– Οι μετρούμενες στα δάχτυλα του ενός χεριού κρατικοποιήσεις επιβλήθηκαν για λόγους νομικής και ηθικής τάξεως. Της Ολυμπιακής προέκυψε μετά από καταγγελία της σύμβασης από τον Αριστοτέλη Ωνάση, καθώς η κυβέρνηση αρνείτο να παραχωρήσει νέα προνόμια στην εταιρεία. Των διυλιστηρίων του Ασπροπύργου αφού είχαν παραχωρηθεί σκανδαλωδώς στον Σταύρο Νιάρχο από τη δικτατορία. Και του τραπεζικού συγκροτήματος του Στρατή Ανδρεάδη μετά από καταγγελία της Επιθεώρησης Τραπεζών για σωρεία παραβιάσεων των νομισματικών κανόνων επί ζημία του κράτους και των καταθετών.
– Πέραν του ότι ο κεϋνσιανισμός ήταν τότε το κυρίαρχο δόγμα οικονομικής πολιτικής σ' όλον τον κόσμο (αφού οι διεθνείς αγορές δεν είχαν ανοίξει ακόμα στον ανταγωνισμό).

«Είμαι ένας φιλελεύθερος ριζοσπάστης», Κ.Κ.

«Εγώ ήμουν απαλλαγμένος από τα διλήμματα που συνεπάγεται ο δογματισμός. Γιατί ήθελα να είμαι ελεύθερος να επιλέγω σε κάθε περίπτωση αυτό που ανταποκρινόταν στο συμφέρον του Τόπου, αδιαφορώντας αν θα το χαρακτήριζαν οι άλλοι δεξιό ή αριστερό. Αυτό ακριβώς εξέφραζε και η δήλωση που έκανα κάποτε ότι δεν είμαι ούτε δεξιός ούτε κεντρώος ούτε αριστερός», Κ.Κ.

· Γιατί, σ’ όλη την πολιτική του σταδιοδρομία, έθετε την αριστεία ως αποκλειστικό κριτήριο για την επιλογή συνεργατών. 
Έτσι ώστε να μη διστάσει να αξιοποιήσει στις κυβερνήσεις του αξιόλογα στελέχη από τον φιλελεύθερο και κεντρώο χώρο (Κωνσταντίνο Τσάτσο, Ευάγγελο Αβέρωφ, Γρηγόριο Κασιμάτη, Κωνσταντίνο Αδαμόπουλο, Τάκο Μακρή, Ιωάννη Μπούτο, Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, Αθανάσιο Κανελλόπουλο κ.ά.) και τεχνοκράτες διεθνούς κύρους (Ξενοφώντα Ζολώτα, Κωνσταντίνο Τρυπάνη, Γιάγκο Πεσμαζόγλου, Κωνσταντίνο Δημαρά κ.ά.)

«Δεν θέλω να γίνετε φίλοι του κόμματός μου αλλά έντιμοι συνεργάτες της κυβέρνησής μου», Κ.Κ.

«Για να κυβερνήσω με δικαιοσύνη, στέγνωσα την ψυχή μου…»Κ.Κ.

· Γιατί, αν και ηγέτης συντηρητικής παράταξης, ανέθεσε για πρώτη φορά στην ιστορία της Ελλάδος υπουργικά καθήκοντα σε γυναίκα και, αργότερα, κατήργησε και την καθαρεύουσα.
Αμέσως μετά τις πρώτες εκλογές που ο ελληνικός λαός τού ανέθεσε την πρωθυπουργία, το 1956, τοποθέτησε στο Υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας τη Λίνα Τσαλδάρη (τη μοναδική γυναίκα βουλευτή του κόμματός του και μία εκ των δύο σ’ όλη τη σύνθεση της τότε Βουλής). Μεταπολιτευτικά, επέβαλε τη χρήση της δημοτικής γλώσσας στη διοίκηση και σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.

«Εμείς είμαστε προοδευτικοί σε έργα, οι αντίπαλοί μας σε λόγια», Κ.Κ.

«Τα έργα μου είναι πάντοτε υπέρτερα των λόγων μου»Κ.Κ.

· Γιατί και το έργο του για την πολιτιστική και αθλητική ανάπτυξη της χώρας ήταν κάτι παραπάνω από πλούσιο.
Φεστιβάλ Αθηνών, Επιδαύρου, Φιλίππων και Δωδώνης, Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, Εβδομάδα Ελληνικού Κινηματογράφου, Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού, Κρατικά Λογοτεχνικά Βραβεία, Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ (υπό τη διεύθυνση του Μάνου Χατζιδάκι), Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών «Δημόκριτος», Ωδείο Αθηνών, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, εγκαινίαση του σημερινού Θεάτρου Ολύμπια από την Εθνική Λυρική Σκηνή, Εθνική Πινακοθήκη, Δεύτερη Σκηνή του Εθνικού ΘεάτρουΘέατρο Λυκαβηττού, αναμόρφωση του Ζαππείου, διαμόρφωση των χώρων Ακρόπολης και Δελφών από διακεκριμένους αρχιτέκτονες, αναστήλωση του Ωδείου Ηρώδου του Αττικού, οικονομική ενίσχυση του ανασκαφικού έργου του Μανόλη Ανδρόνικου (που έφερε στο φως τους αρχαιολογικούς θησαυρούς της Βεργίνας), Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, Θέατρο Δάσους στη Θεσσαλονίκη, Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης, Κέντρο Διαφύλαξης Αγιορείτικης Κληρονομιάς, Οργανισμός Σχολικών Κτηρίων, Πανεπιστημιούπολη Αθήνας και Θεσσαλονίκης, Πολυτεχνική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Πανεπιστήμιο Θράκης, Πανεπιστήμιο και Πολυτεχνείο Κρήτης, Διεθνής Ολυμπιακή Ακαδημία, Γενική Γραμματεία Αθλητισμού, Οργανισμός Προγνωστικών Αγώνων Ποδοσφαίρου, Ολυμπιακό Στάδιο, Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας, Στάδιο Καραϊσκάκη, Γκολφ Γλυφάδας, Αθλητικό Κέντρο Αγίου Κοσμά, Παλαί ντε Σπορ Θεσσαλονίκης, Καυτανζόγλειο Στάδιο κ.ά.

«Τα έθνη τοποθετούνται στην ιστορία κυρίως με τις πολιτιστικές τους επιδόσεις», Κ.Κ.

· Γιατί, πριν από την αποχώρησή του από τη μάχιμη πολιτική, είχε διατυπώσει επίσημα, ως πρωθυπουργός, δύο φορές (το 1976 και το 1980), με επιστολές του προς τον Πρόεδρο της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής, την πρόταση μόνιμης τέλεσης των Ολυμπιακών Αγώνων στην Ελλάδα.
Όπως εξηγήσαμε σε προηγούμενα άρθρα, η εφαρμογή της προβάλλει σήμερα ως μόνη λύση για το επενδυτικό σοκ που έχει ανάγκη η χώρα.

· Γιατί, κρίνοντας εκ του αποτελέσματος, ήταν προνοητική η πρόωρη προσφυγή του στις κάλπες το 1977.
Αν οι εκλογές γίνονταν στο τέλος της τετραετίας, ίσως έχανε την αυτοδυναμία (αφού ο χρόνος λειτουργούσε εκθετικά υπέρ του ανερχόμενου ΠΑΣΟΚ). Και, χωρίς αυτήν για μια νέα τετραετία, δεν θα μπορούσε να πετύχει τον μεγάλο του στόχο (την ένταξη στην ΕΟΚ, στο τέλος της).

· Γιατί, παρά τις μομφές για φυγομαχία, αποδείχτηκε ορθότατη κι η απόφασή του να μεταπηδήσει στην Προεδρία της Δημοκρατίας το 1980. 
Από το ύπατο πολιτειακό αξίωμα κατάφερε να προστατεύσει τη θέση της Ελλάδος στην ΕΟΚ από τις επικίνδυνες προεκλογικές διακηρύξεις του εν δυνάμει πρωθυπουργού και να αποδείξει ότι η λεγόμενη «συγκατοίκηση» (που προέβλεπε το Σύνταγμα του 1975, που είχε θεσπίσει) μπορούσε να λειτουργήσει ομαλά.

«Είμαι σε αυτή τη θέση όχι λόγω φιλοδοξίας, αλλά για να περιφρουρήσω τις μεγάλες επιλογές της χώρας και ιδίως τη συμμετοχή μας στην ΕΟΚ, που με τόσο κόπο πέτυχα. Αυτό το έχω κάνει απόλυτα γνωστό στον Παπανδρέου, ο οποίος πρέπει να είναι πεπεισμένος ότι είμαι έτοιμος να συγκρουσθώ μαζί του αν θίξει τις επιλογές αυτές», Κ.Κ.

· Γιατί αντιμετώπισε με αξιοπρέπεια την ανεκδιήγητη απόφαση του πρωθυπουργού (τον Μάρτη του 1985) να υπαναχωρήσει από τη δεδηλωμένη πρόθεσή του να του ανανεώσει τη θητεία στην Προεδρία της Δημοκρατίας.
Παραιτούμενος απλώς, με μια λιτή επιστολή του προς τον Πρόεδρο της Βουλής.

«Κύριε Πρόεδρε, σας παρακαλώ να ανακοινώσετε στην Εθνική Αντιπροσωπεία ότι, εν όψει των διαγραφόμενων εξελίξεων, στις οποίες δεν δύναμαι να συμπράττω, από σήμερα παύω να ασκώ τα καθήκοντά μου ως Προέδρου της Δημοκρατίας, παραιτούμενος του υπολοίπου της θητείας μου»
Επιστολή του Κ.Κ. προς τον Πρόεδρο της Βουλής.

«Πιθανόν άλλοι να σκέφτονταν και να έπρατταν διαφορετικά: πώς να εγείρουν συνταγματικά προβλήματα, να μεθοδεύσουν αντιδράσεις, να διαλύσουν τη Βουλή, να κινητοποιήσουν κόσμο… Εγώ τα απέκλεισα όλα αυτά ασυζητητί», Κ.Κ.

«Αν στη θέση αυτή βρισκόταν ο Βενιζέλος, με τη γνωστή εκρηκτική του ιδιοσυγκρασία, θα αντιδρούσε ίσως βίαια, αδιαφορώντας για τις συνέπειες. Εγώ την αντιμετώπισα [την εξαπάτηση] με την περιφρόνησή μου, που είναι η οδυνηρότερη τιμωρία για ευτελείς αντιπάλους…», Κ.Κ.

· Γιατί, αν και τότε ιδιώτευε, φρόντισε να μεταφερθεί στον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη η πλήρης αντίθεσή του στην –εσφαλμένη, όπως αποδείχτηκε– απόφαση του τελευταίου να παραπέμψει τον Ανδρέα Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο.

«Τους πρωθυπουργούς δεν τους πάνε στα δικαστήρια. Τους στέλνει ο λαός στο σπίτι τους ή στο εξωτερικό», Κ.Κ.

· Γιατί, στη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών, υπό την προεδρία του, με θέμα την ονομασία των Σκοπίων, το 1992, δεν δίστασε να επιπλήξει έντονα τον νεαρό υπουργό Εξωτερικών για τις επιπόλαιες θέσεις του.
Ο τελευταίος χρησιμοποιούσε το θέμα για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης, προτείνοντας συλλαλητήρια και ψηφίσματα. Με αποτέλεσμα να προκαλέσει την αποπομπή του από το Υπουργείο Εξωτερικών, την πτώση της κυβέρνησης και τη διεθνή απομόνωση της χώρας.

· Γιατί, ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, είχε το θάρρος να θέσει βέτο και σε κυβερνητική απόφαση να αποφυλακιστούν οι πρωτεργάτες του πραξικοπήματος (για να μην παραβιαστεί το «όταν λέμε ισόβια, εννοούμε ισόβια»).
Το 1992, η τότε κυβέρνηση κινήθηκε άνευ προηγούμενου αιτήματος, με προφανή στόχο τις ψήφους της ακροδεξιάς.

«Λάθη έκανα, αλλά όχι αυτά που μου καταλογίζουν. Έκανα λάθη μικρά, για να αποφύγω άλλα λάθη μεγαλύτερα», K.K.

«Αυτήν τη χώρα που η πολιτική της είναι τόσο δαντελωτή όσο οι ακτές της και τόσο κυμαινόμενη όσο οι κορυφογραμμές της, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής κατόρθωσε να την κυβερνήσει».
Σαρλ ντε Γκωλ, Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας.

· Γιατί είναι ο μόνος από την τετράδα των μεγάλων πολιτικών της νεότερης Ελλάδας που αποχώρησε εν πλήρη δόξα από την πολιτική, βλέποντας να αναγνωρίζεται, σχεδόν καθολικά από τον ελληνικό λαό, το έργο του και η 60ετής προσφορά του στον Τόπο.
Ο Ιωάννης Καποδίστριας δολοφονήθηκε, ενώ οι Χαρίλαος Τρικούπης και Ελευθέριος Βενιζέλος απεβίωσαν αυτοεξόριστοι στη Γαλλία, μετά από εκλογικές αποτυχίες.

«Αν κατάφερα να ξεφύγω από τη μοίρα των παλαιότερων, αυτό οφείλεται στην πείρα που άντλησα από το παρελθόν και τη δύναμη αντίστασης στα κομματικά πάθη», K.K.

· Γιατί, αφοσιωμένος στο χρέος του, διήγαγε βίο λιτό και ασκητικό.
Έμενε σε ενοικιασμένα διαμερίσματα μέχρι τα 73 του χρόνια, αφού τότε κατάφερε να αποκτήσει δικό του σπίτι (το οποίο μοιράστηκε με έναν από τους αδερφούς του).

«Όχι μόνο δεν είχα χαρές στη ζωή μου, αλλά και δεν επέτρεπα στον εαυτό μου να έχει επιθυμίες», K.K.

«Ποτέ, πιστεύω, δεν πόθησα την εξουσία για την εξουσία. Και, πάντοτε, όταν την είχα επωμισθεί, είχα την εσώτερη βεβαιότητα πως εκπλήρωνα μιαν αποστολή», K.K.

· Γιατί, μετά τον θάνατό του, είδαμε ότι η παραγωγικότητα, η διορατικότητα και το ήθος του δεν ήταν δυνατόν να κληροδοτηθούν.
Εκείνος δεν καταγόταν από κανένα πολιτικό τζάκι. Δεν διέθετε γνωριμίες ή περιουσία. Ήταν γιος ενός πολύτεκνου δασκάλου και καπνοκαλλιεργητή, από ένα άγνωστο μακεδονικό χωριό…

«Όταν αργότερα τα Ελληνόπουλα θα μελετούν την ιστορία της χώρας τους, θα ήθελα να μαθαίνουν από την ιστορία του Κωνσταντίνου Καραμανλή πώς πρέπει να είναι οι Έλληνες».
Μωρίς Ντρυόν, Ισόβιος Γραμματέας της Γαλλικής Ακαδημίας.




Ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε έναν λόγο δωρικό αλλά πυκνό σε νοήματα. Κλείνοντας, ας θυμηθούμε μερικές αποφθεγματικές φράσεις του για τη νεοελληνική παθογένεια. Είναι απίστευτο πόσο επίκαιρες ηχούν και σήμερα…

– «Ο εσωτερικός εχθρός της Ελλάδας είναι η γραφειοκρατία».

– «Στην Ελλάδα δεν φτάνει να κουρδίζεις το ρολόι σου. Για να προχωρήσει, πρέπει να σπρώχνεις τους δείκτες με το δάκτυλό σου».

– «Στον Τόπο μας έχουμε τη συνήθεια να συζητούμε πολύ για να μην παίρνουμε αποφάσεις που συνεπάγονται ευθύνες».

– «Εμείς οι Έλληνες ισχυριζόμαστε ότι επιδιώκουμε την τελειότητα ως δικαιολογία για να μην κάνουμε τίποτα».

«Πάντοτε στον τόπο μας ενεργούμε καθυστερημένα. Διότι δεν σχεδιάζουμε με μακρά προοπτική. Και όταν έρχονται απρόβλεπτα γεγονότα, δεν είμαστε έτοιμοι να τα αντιμετωπίσουμε».

– «Στη χώρα μας αναζητούμε κάθε τόσο έναν Μεσσία για να μας σώσει από τους κινδύνους που οι ίδιοι προξενούμε με την αφροσύνη μας».

– «Οι Έλληνες φανταζόμαστε ότι η Ελλάδα είναι το επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος –ο ομφαλός της γης–, πράγμα που μας οδηγεί στην ψευδαίσθηση ότι μπορούμε να υπαγορεύσουμε την πολιτική μας στους ξένους, φίλους και εχθρούς, μικρούς και μεγάλους».

– «Είναι ελληνικό φαινόμενο να φορτώνουμε πάντοτε στους ξένους τις δικές μας ευθύνες, τα δικά μας σφάλματα».

– «Οι ξένοι δεν θα μπορούσαν να μας αδικούν, εάν δεν τους διευκόλυναν τα σφάλματα τα δικά μας».

– «Εμείς οι Έλληνες είμαστε επιρρεπείς στις έριδες και, προπάντων, στις διαφωνίες. Και πολλές φορές διαφωνούμε ακόμη και εκεί που έχουμε συμφέρον να συμφωνούμε».

– «Στην Ελλάδα, η κάθε κυβέρνηση που έρχεται στην εξουσία προσπαθεί να ανατρέψει το έργο της προηγούμενης, αντί να προσπαθεί να το συνεχίσει και να το βελτιώσει».

– «Δεν υπάρχει τίποτα δυσκολότερο από το να κυβερνήσεις τους Έλληνες. Κι αυτό γιατί όλοι νομίζουν ότι είναι ικανοί για όλα».

– «Αντιδρούμε σε κάθε χρήσιμη πρωτοβουλία και επικρίνουμε τους ανώτερούς μας, ή για να κάνουμε τους έξυπνους ή επειδή πιστεύουμε ότι με τον τρόπο αυτό τοποθετούμεθα στο επίπεδό τους».

– «Οι Έλληνες, ενώ σαν άτομα είναι ικανοί να κάνουν θαύματα, αποτυγχάνουν συνήθως σε προσπάθειες συλλογικές. Κι αυτό εξηγεί, κατά έναν τρόπο, την πολιτική κακοδαιμονία του Τόπου μας».

– «Δεν μπορεί να προκόψει η χώρα μας, αν δεν θίξουμε τα κακώς κείμενα, που είναι δυστυχώς πολλά στον Τόπο μας. Και αυτά τα κακώς κείμενα, που πολλές φορές είναι κατοχυρωμένα, όχι μόνο τα ξέρουμε όλοι μας, αλλά και συνεχώς τα καταγγέλλουμε. Επαναστατούμε, όμως, όταν θίγονται εκείνα που αφορούν εμάς τους ίδιους».

– «Όλοι οι Έλληνες ζητούν, αλλά κανένας δεν θέλει να δώσει».

– «Με το να εξαιρούμε όλοι τα προσόντα του λαού μας, χωρίς να επισημαίνουμε και τα ελαττώματά του, τον διαφθείρουμε. Τον καθιστούμε ανίκανο να τα θεραπεύσει».

 «Είναι ανάγκη να περιορίσουμε την υπερκατανάλωση και προπαντός τη σπατάλη. Εξαιτίας του ανόδου του βιοτικού μας επιπέδου, της μίμησης ξένων καταναλωτικών συνηθειών και μιας τάσης επίδειξης, έχουμε εισέλθει σ’ ένα κλίμα ευδαιμονισμού, που θυμίζει τον άφρονα του Ευαγγελίου. Ξοδεύουμε περισσότερα απ’ όσα χρειάζονται και περισσότερα απ’ όσα αντέχουμε».

– «Είχα τρεις στόχους. Να δώσω στον Έλληνα δουλειά, να τον βγάλω από τη φτώχεια. Να εξασφαλίσω τη χώρα. Και να αλλάξω τη νοοτροπία των Ελλήνων. Τους δύο πρώτους στόχους τούς πέτυχα. Ο Έλληνας χόρτασε, έπαψε να πεινάει. Η χώρα εξασφαλίστηκε με την ένταξή της στην Ευρώπη. Τον τρίτο στόχο δεν τον πέτυχα…»




«Για να δικαιώσω το πέρασμα μου από τον κόσμο αυτό, αφιέρωσα τη ζωή μου στην υπηρεσία του ελληνικού λαού...»


«Ο "θεός" της Ελλάδας είναι νεκρός και, εν τούτοις, παραμένει αθάνατος».
Τίτλος άρθρου της γερμανικής εφημερίδας «Frankfurter Rundschau» για τον θάνατο του Κ.Κ. στις 23 Απριλίου 1998.


Δημοσιεύτηκε σε δύο μέρη στην ιστοσελίδα Reporter.gr. 

Το πρώτο μέρος, στις 28 Μαΐου 2017:
http://www.reporter.gr/Apopseis/Apo-thesews/Stelios-Konteas/324787-Giati-o-Kwnstantinos-Karamanlhs-einai-ethnarchhs

Το δεύτερο μέρος, με τίτλο «Γιατί ο Κωνσταντίνος Καραμανλής δεν παύει να είναι εθνάρχης», στις 10 Ιουνίου 2017: 
http://www.reporter.gr/Apopseis/Apo-thesews/Stelios-Konteas/325856-Giati-o-Kwnstantinos-Karamanlhs-den-payei-na-einai-ethnarchhs 

Το πρώτο μέρος δημοσιεύτηκε και στην ηλεκτρονική έκδοση του «European Business Review» στις 29 Μαΐου 2017:
http://www.europeanbusiness.gr/page.asp?pid=3047


Υποσημειώσεις:

1. Για την ακρίβεια, η πρωθυπουργική θητεία του Κωνσταντίνου Καραμανλή έφτασε τα 13 χρόνια και τους 2 μήνες, του Ελευθέριου Βενιζέλου τα 12 χρόνια και τους 5 μήνες και του Χαρίλαου Τρικούπη τα 10 χρόνια και τους 9 μήνες.

«Η Ελλάδα του Καραμανλή είχε αποκτήσει υπόσταση ως χώρα, ενώ αντίθετα η Ελλάδα του Καποδίστρια, του Τρικούπη ή του Βενιζέλου ήταν απλή αντανάκλαση του κύρους πολύ ισχυρών προσωπικοτήτων».
Κρις Γουντχάουζ, μέλος του Βρετανικού Κοινοβουλίου.


2. Ο βρετανός πολιτικός και συγγραφέας Κρις Γουντχάουζ έγραψε ότι «ο Καραμανλής άσκησε καθήκοντα πρωθυπουργού περισσότερο από οποιονδήποτε βρετανό πρωθυπουργό από την εποχή του Γλάδστωνος (1809-1898) και ίσως από οποιονδήποτε πρωθυπουργό δημοκρατικής χώρας κατά τον 20ο αιώνα».

3. Το Σχέδιο Μάρσαλ διήρκεσε την περίοδο 1948-1952. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η αμερικανική βοήθεια προς την Ελλάδα ανήλθε σωρευτικά στα 366 εκατομμύρια δολάρια.

4. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής έγινε για πρώτη φορά πρωθυπουργός στις 6 Οκτωβρίου 1955. Μετά από διαφωνία του με τα Ανάκτορα, παραιτήθηκε στις 11 Ιουνίου 1963. Επανήλθε στο αξίωμα στις 24 Ιουλίου 1974, από το οποίο παραιτήθηκε στις 6 Μαΐου 1980, για να μεταβεί στην Προεδρία της Δημοκρατίας. Επομένως, θα ήταν λάθος να του χρεωθεί η οικονομική διαχείριση του 1955, του 1974 ή του 1980. Αφού κυβέρνησε μόνο τους τελευταίους τρεις μήνες του 1955, τους τελευταίους πέντε μήνες του 1974 και τους πρώτους τέσσερις μήνες του 1980. Δηλαδή, σαφώς λιγότερο από τους μισούς έκαστου. Υπό το πρίσμα αυτό, εστιάζουμε την ανάλυσή μας στην εξέλιξη των οικονομικών μεγεθών την οκταετία 1956-1963 και την πενταετία 1975-1979.

5. Από τα στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για τον ετήσιο ρυθμό μεταβολής του ΑΕΠ, προκύπτει ότι ο μέσος όρος της οκταετίας 1956-1963 ήταν 9,1% για την Ιαπωνία, 7,1% για τον Παναμά και 6,3% για την Ελλάδα.

6. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, σε ονομαστικές τιμές το ΑΕΠ της Ελλάδας ήταν 72,1 δισ. δραχμές το 1955 και 140,8 δισ. δραχμές το 1963. Δηλαδή, επί της ουσίας διπλασιάστηκε από το 1955 στο 1963.

7. Αν και είχε διαπιστωθεί και από τις προηγούμενες κυβερνήσεις ότι η Ελλάδα χρειαζόταν διεθνή αεροπορική εταιρεία και σύγχρονα ναυπηγεία, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ήταν που εξασφάλισε την υπογραφή των σχετικών συμφωνιών με ιδιώτες κεφαλαιοκράτες μέσα σε έξι μήνες. Συμφώνησε με τον Αριστοτέλη Ωνάση για την ίδρυση της «Ολυμπιακής Αεροπορίας» (1957) και, αμέσως μετά, με τον κύριο επιχειρηματικό του ανταγωνιστή, τον Σταύρο Νιάρχο, για την ίδρυση των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά (1958).

8. Η «λύση Καραμανλή» αποδίδεται συνήθως στον Ευάγγελο Αβέρωφ, καθώς εκείνος ήταν που κατέθεσε την πρόταση στον στρατηγό Φαίδωνα Γκιζίκη, στο διάλειμμα της κρίσιμης σύσκεψης των στρατιωτικών με τους πολιτικούς στις 23 Ιουλίου 1974. Όμως, αξίζει να σημειωθεί ότι ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης είχε υποστηρίξει δημόσια, ήδη από τον Αύγουστο του 1968, την ανάγκη ανάληψης της διακυβέρνησης της χώρας από κυβέρνηση εθνικής ενότητας υπό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Επίσης ότι ο Μίκης Θεοδωράκης, από τον Απρίλιο του 1970, όταν είχε καταφέρει να διαφύγει στο εξωτερικό, είχε μεταβληθεί σε κήρυκα της ανάγκης για τη συσσωμάτωση των δημοκρατικών και αντιδικτατορικών δυνάμεων υπό την ηγεσία του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Αλλά και ο Γεώργιος Μαύρος, τον Νοέμβριο του 1971, είχε δηλώσει στην ιταλική εφημερίδα «Messagero» ότι η Ένωση Κέντρου θα δεχόταν την ηγεσία Καραμανλή για την έξοδο της χώρας από το δικτατορικό καθεστώς των συνταγματαρχών. Για να ακολουθήσει δήλωση του Παναγιώτη Κανελλόπουλου, σύμφωνα με την οποία η ΕΡΕ θα παρείχε ομόθυμα την υποστήριξή της σε κάθε πρωτοβουλία ή λύση με κυβέρνηση υπό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή.

9. Το δημοψήφισμα για το πολιτειακό πραγματοποιήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1974. Υπέρ της Βασιλευομένης Δημοκρατίας ψήφισε το 30,8% και κατά το 69,2%. Στην ιστορία της Ελλάδας, είχαν προηγηθεί συνολικά πέντε δημοψηφίσματα για το ίδιο θέμα (το 1920, το 1924, το 1935, το 1946 και το 1973).

«Από την αρχή της σταδιοδρομίας μου, στάθηκα μακριά από την καθεστωτική διαμάχη. Και έθεσα τέρμα σ’ αυτήν με το δημοψήφισμα του 1974. Όταν, δε, ο ελληνικός λαός εκλήθη να αποφασίσει επ’ αυτού, τήρησα ο ίδιος ουδέτερη στάση, για να καταστήσω το αποτέλεσμα αδιάβλητο. Γιατί, εάν είχα πάρει θέση, το αποτέλεσμα θα ήταν επισφαλές, αφού θα είχε συνδεθεί με το πρόσωπό μου και το κόμμα. Ο Βενιζέλος δύο φορές, όμως, απέτυχε, γιατί διέπραξε το σφάλμα να ταυτίσει το αποτέλεσμα με το κόμμα του. Και όχι μόνο απέτυχε, αλλά αναγκάστηκε να εκδηλωθεί υπέρ της βασιλείας, στο τέλος της σταδιοδρομίας του. Εγώ, αντίθετα, κατέστησα τον λαό υπεύθυνο της εκλογής του. Και πέτυχα μ’ αυτόν τον τρόπο να κλείσω οριστικά μια πληγή που ταλαιπωρούσε την Ελλάδα επί 60 χρόνια», Κ.Κ.

10. Το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας είχε απαγορευτεί στις 27 Δεκεμβρίου 1947 από την κυβέρνηση του Θεμιστοκλή Σοφούλη, με τον νόμο 509/1947. Νομιμοποιήθηκε από την κυβέρνηση του Κωνσταντίνο Καραμανλή στις 23 Σεπτεμβρίου 1974, με την κατάργηση αυτού του νόμου.

11. Στις 23 Αυγούστου 1975, ο πρόεδρος του πενταμελούς Εφετείου είχε ανακοινώσει την καταδίκη εις θάνατον του Γεώργιου Παπαδόπουλου, του Νικόλαου Μακαρέζου και του Στυλιανού Παττακού. Δύο ημέρες μετά, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής συγκάλεσε εκτάκτως το υπουργικό συμβούλιο, το οποίο αποφάσισε ομόφωνα τη μετατροπή της θανατικής καταδίκης των τριών σε ισόβια δεσμά. Μετά από λίγα 24ωρα, στις 29 Αυγούστου, μιλώντας σε στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων στη Δράμα, διαβεβαίωσε και για την έκτιση των ποινών με τη χαρακτηριστική δήλωση: «Όταν ομιλούμε για ισόβια δεσμά, εννοούμε ισόβια δεσμά».

12. Η απόφαση της μη εκτέλεσης μιας θανατικής ποινής το 1975 δεν ήταν καθόλου αυτονόητη, όπως ίσως φαίνεται σήμερα. Αρκεί να ληφθεί υπόψη ότι μόλις τρία χρόνια πριν (τον Αύγουστο του 1972) είχε εκτελεστεί ο Βασίλης Λυμπέρης για τη δολοφονία της γυναίκας, της πεθεράς και των δύο παιδιών του. Χάρη στην παρέμβαση του Κωνσταντίνου Καραμανλή για τους πραξικοπηματίες, αυτή έμελλε να ήταν και η τελευταία εκτέλεση στην ιστορία της Ελλάδας, αφού η θανατική ποινή θα καταργείτο οριστικά και για περιόδους ειρήνης με το Σύνταγμα του 1975.

13. Στον κάτωθι πίνακα συνοψίζουμε τις ημερομηνίες αίτησης ένταξης στην ΕΟΚ, έναρξης των διαπραγματεύσεων, υπογραφής της συνθήκης και τελικής ένταξης για την Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ισπανία. Επίσης, τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων όπως προκύπτει από τη χρονική απόσταση μεταξύ της έναρξης των διαπραγματεύσεων και της υπογραφής της συνθήκης ένταξης.


Όπως μπορούμε να δούμε:
– Η Πορτογαλία υπέβαλε αίτηση ένταξης 1 χρόνο και 10 μήνες μετά την Ελλάδα και η Ισπανία 2 χρόνια και 2 μήνες μετά την Ελλάδα. (Η χώρα μας, με πρωτοβουλία του Κ.Κ., είχε υποβάλει αίτηση μία μόλις ημέρα μετά την επίσημη έναρξη της ισχύος του Συντάγματος του 1975, δηλαδή αμέσως μόλις είχε καταφέρει να πληροί τα τυπικά κριτήρια.)
– Οι διαπραγματεύσεις κράτησαν 2 χρόνια και 10 μήνες για την Ελλάδα, 6 χρόνια και 8 μήνες για την Πορτογαλία και 6 χρόνια και 4 μήνες για την Ισπανία.
– Η Πορτογαλία και η Ισπανία έγιναν μέλη 5 χρόνια μετά την Ελλάδα.

14. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ελλάδα κατάφερε να ξεπεράσει ακόμα και την πρόβλεψη της Συμφωνίας Σύνδεσης, που είχε υπογράψει το 1961, παρά το ενδιάμεσο πάγωμά της λόγω δικτατορίας (1967-1974). Συγκεκριμένα, η Συμφωνία Σύνδεσης προέβλεπε την πλήρη ένταξη της χώρας μας το 1984. Δηλαδή, 3 χρόνια αργότερα από ό,τι τελικά περατώθηκε. Στο κέρδος των οποίων, αν προσμετρηθούν, όπως θα έπρεπε, και τα 7 δικτατορικά, φτάνουμε συνολικά στα 10.

15. Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, το 1975 (τη χρονιά που υποβάλαμε αίτηση), σε σταθερές τιμές 2010, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας ήταν 16.636 δολάρια και της Ιρλανδίας 14.524 δολάρια. Του Ηνωμένου Βασιλείου 19.550 δολάρια και όλων των υπόλοιπων κρατών-μελών της τότε ΕΟΚ (Βελγίου, Λουξεμβούργου, Γαλλίας, Γερμανίας, Ιταλίας, Δανίας, Ολλανδίας) μεγαλύτερο από 20 χιλιάδες δολάρια.

16. Στη γνωμοδότησή της (29-1-1976), η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ανέλυε τις αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας και διοίκησης. Επίσης, υπογράμμιζε τον κίνδυνο που απέρρεε για τους Ευρωπαίους από την εισαγωγή των ελληνοτουρκικών προβλημάτων και του Κυπριακού στις κοινοτικές διεργασίες, προβάλλοντας την επίλυσή τους περίπου ως προϋπόθεση για να ενταχθεί μελλοντικά η Ελλάδα ως πλήρες μέλος. Το συμπέρασμα στο οποίο κατέληγε ήταν ότι ήταν επιθυμητή μια μακρά προενταξιακή περίοδος, πριν από την κλασική πενταετή μεταβατική (που είχε εφαρμοστεί στην προηγούμενη διεύρυνση της Κοινότητας), στη διάρκεια της οποίας θα χορηγείτο κοινοτική βοήθεια προς την Ελλάδα, ώστε να επιταχύνει τις αναγκαίες οικονομικές και διοικητικές αναπροσαρμογές.

17. Με τις παρεμβάσεις του Κωνσταντίνου Καραμανλή, το Συμβούλιο Υπουργών (9-2-1976) ανέτρεψε τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συνηγορώντας ομόφωνα υπέρ της άμεσης ένταξης και όχι της προενταξιακής περιόδου.

18. Στην πρώτη διεύρυνση της ΕΟΚ (1973), είχαν πραγματοποιηθεί δημοψηφίσματα σ’ όλες τις υποψήφιες χώρες. Το 1972, σε Ιρλανδία, Νορβηγία και Δανία. Και το 1975, στο Ηνωμένο Βασίλειο, με το ερώτημα της παραμονής. Το αποτέλεσμα ήταν αρνητικό μόνο στη Νορβηγία, γι’ αυτό και έμεινε εκτός.

19. Παρόντες στο αίθριο του Ζαππείου κατά την τελετή υπογραφής της Πράξης Προσχώρησης (28-5-1979) ήταν ο Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας, οι πρωθυπουργοί της Ιταλίας, του Βελγίου, του Λουξεμβούργου και της Ιρλανδίας, οι υπουργοί Εξωτερικών της Γερμανίας, της Μεγάλης Βρετανίας, της Ολλανδίας, όπως και της Γαλλίας, της Ιταλίας και του Βελγίου, καθώς και ο υπουργός Γεωργίας της Δανίας.

«Η Ελλάς από σήμερα αποδέχεται οριστικά την ιστορική πρόκληση και την ευρωπαϊκή της μοίρα, διατηρώντας την εθνική της ταυτότητα. Έχουμε εμπιστοσύνη και στην Ευρώπη, και στην Ελλάδα. Έχουμε την απόφαση να είμαστε όλοι Ευρωπαίοι, όπως το έλεγε ο Τσόρτσιλ, και όλοι Έλληνες, όπως το έλεγε ο Σέλλεϋ. Γιατί, όπως έγραψε ο Ισοκράτης, Έλληνες δεν είναι μόνο εκείνοι που γεννήθηκαν στην Ελλάδα, αλλά όλοι εκείνοι που υιοθέτησαν το πνεύμα το κλασικό», Κ.Κ.

20. Το σχέδιο νόμου για την κύρωση της Πράξης Προσχώρησης συζητήθηκε στη Βουλή σε τέσσερις συνεδριάσεις στα τέλη Ιουνίου 1979. Ο Ανδρέας Παπανδρέου διάβασε μια δήλωση και, χωρίς να περιμένει απάντηση, αποχώρησε από τη Βουλή, ακολουθούμενος από όλους τους βουλευτές του. Αποχώρησαν, επίσης, όλοι οι βουλευτές του ΚΚΕ.

21. Η Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) ιδρύθηκε το 1960 από επτά ευρωπαϊκά κράτη (Ηνωμένο Βασίλειο, Δανία, Νορβηγία, Πορτογαλία, Αυστρία, Σουηδία, Ελβετία) που δίσταζαν να ενταχθούν στην, ιδρυθείσα από το 1957, ΕΟΚ των «6» (Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία). Η επιλογή του Καραμανλή δικαιώθηκε από τις εξελίξεις, αφού σχεδόν όλα τα κράτη της ΕΖΕΣ ζήτησαν διαδοχικά καταφύγιο στην ΕΟΚ. Ταυτόχρονα με τη Δανία (το 1973), το Ηνωμένο Βασίλειο, που ήταν και ο σημαντικότερος φορέας αυτής της –αποτυχημένης, όπως αποδείχθηκε– προσπάθειας ευρωπαϊκής ενοποίησης. Ακολούθησαν η Πορτογαλία (το 1986) και η Αυστρία με τη Σουηδία (το 1995). Τελικά, εκ των ιδρυτικών μελών της ΕΖΕΣ, μόνο η Νορβηγία και η Ελβετία παρέμειναν εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Νορβηγία, λόγω αρνητικών αποτελεσμάτων σε αντίστοιχα δημοψηφίσματα (το 1972 και το 1994). Η Ελβετία, ακυρώνοντας πέρυσι το (υποβληθέν από το 1992) αίτημά της για ένταξη.



22. Μια ματιά στη λίστα των προσωπικοτήτων που έχουν τιμηθεί με το βραβείο «Καρλομάγνος» (από το 1950 μέχρι και σήμερα), αρκεί για να διαπιστώσει κάποιος ότι κανένας άλλος έλληνας πολίτης δεν έχει κερδίσει αυτήν τη διάκριση.

23. O Κωνσταντίνος Καραμανλής τιμήθηκε επίσης με το βραβείο «Σουμάν», το χρυσό μετάλλιο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το ανώτατο μετάλλιο των Πανεπιστημίων των Παρισίων και το χρυσό μετάλλιο του Ιδρύματος Ωνάση.

24. Σύμφωνα με ανάλυση των Γ. Οικονόμου και Κ. Καζαντζή, στο υπό έκδοση βιβλίο «Η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Από τη σύνδεση στην κρίση» (επιμέλεια: Ν. Μαραβέγια Θ. Σακελλαρόπουλου), οι καθαροί κοινοτικοί πόροι που πήρε η Ελλάδα από το 1981 έως το 2015 ανέρχονται αθροιστικά σε 161,9 δισ. ευρώ σε σημερινές τιμές. (Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το ΑΕΠ της ήταν 175,9 δισ. ευρώ το 2016, γι’ αυτό κάνουμε λόγο χονδρικώς για ένα ΑΕΠ.) Η ανάλυσή τους βασίστηκε στις τελικές εκταμιεύσεις όπως αυτές καταγράφηκαν στους ετήσιους κοινοτικούς προϋπολογισμούς απολογιστικά. Τα χρήματα που έπαιρνε η χώρα μας διαφέρουν από χρονιά σε χρονιά, γι’ αυτό επικεντρωνόμαστε στο άθροισμα. Ενδεικτικά, το 2015, οι καθαρές κοινοτικές μεταβιβάσεις ήταν 6,2 δισ. ευρώ. Δηλαδή, το 3,5% του τότε ΑΕΠ της (που ήταν 175,7 δισ. ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής).

25. Ακόμα και τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα, που συνήθως πιστώνονται στον Ανδρέα Παπανδρέου, έχουν τις ρίζες τους στις πολιτικές του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Η ένταξη μας πέντε ολόκληρα χρόνια πριν από την Ισπανία και την Πορτογαλία ήταν που επέτρεψε να καρποφορήσουν οι πιέσεις που είχαν ξεκινήσει από τις μεσογειακές περιοχές της Γαλλίας και της Ιταλίας με την έναρξη των δικών μας διαπραγματεύσεων (το 1976).

26. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής εκλέχτηκε πρώτη φορά βουλευτής σε ηλικία μόλις 28 ετών. Ήταν το νεότερο μέλος του ελληνικού κοινοβουλίου που προέκυψε από τις εκλογές της 9ης Ιουνίου 1935. Ορκίστηκε πρώτη φορά υπουργός σε ηλικία 40 ετών, στις 24 Νοεμβρίου 1946. Και έγινε πρώτη φορά πρωθυπουργός σε ηλικία 48,5 ετών, στις 6 Οκτωβρίου 1955. Νεότερος πρωθυπουργός στην ιστορία της Ελλάδας παραμένει μέχρι σήμερα ο Επαμεινώνδας Δεληγεώργης, καθώς έγινε πρωθυπουργός σε ηλικία 37 ετών (στις 20 Οκτωβρίου 1865). Ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει, επίσης, ότι ο Κώστας Καραμανλής εκλέχτηκε πρωθυπουργός λίγο μικρότερος από τον θείο του, σε ηλικία 47,5 ετών (από τις εκλογές της 7ης Μαρτίου 2004). Όπως επίσης κι ότι ο Αντώνης Σαμαράς εκλέχτηκε πρώτη φορά βουλευτής λίγο μικρότερος από τον ιδρυτή της Νέας Δημοκρατίας, σε ηλικία 26,5 ετών (από τις εκλογές της 20ης Νοεμβρίου 1977).

27. Οι αρχές που συνεργάστηκαν με τους γερμανούς κατακτητές πρότειναν στον Κωνσταντίνο Καραμανλή να γίνει υποδιοικητής στην Αγροτική Τράπεζα ή νομάρχης.

28. Ο Μαξ Μέρτεν καταδικάστηκε από την Ελληνική Δικαιοσύνη για παράνομες φυλακίσεις και εγκλεισμούς Ελλήνων και Ισραηλιτών σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Στα τέλη Σεπτεμβρίου 1960, η γερμανική εφημερίδα «Ηχώ του Αμβούργου» και το περιοδικό «Ντερ Σπίγκελ» δημοσίευσαν αναληθείς αφηγήσεις του, σύμφωνα με τις οποίες ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ήταν έμμισθος πληροφοριοδότης των γερμανικών αρχών Κατοχής και, για τις πολύτιμες πληροφορίες που είχε δώσει, πήρε ανταμοιβή από τις κατασχεμένες περιουσίες των Εβραίων.

29. Στις 4 Ιανουαρίου 1956, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ίδρυσε την Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση (ΕΡΕ), που αντικατέστησε τον Ελληνικό Συναγερμό (τον οποίο είχε ιδρύσει ο Αλέξανδρος Παπάγος στις 6 Αυγούστου 1951).

30. Τον Σεπτέμβριο του 1952, αγορεύοντας στη Βουλή, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε χαρακτηρίσει «ακατανόητο» να αρνείται η κυβέρνηση στο 60% του λαού (γυναίκες και στρατό) να ασκούν το εκλογικό τους δικαίωμα. Λόγω της συμμετοχής των γυναικών για πρώτη φορά σε βουλευτικές εκλογές το 1956, οι ψηφοφόροι της 19ης Φεβρουαρίου 1956 ήταν υπερδιπλάσιοι εκείνων της 16ης Νοεμβρίου 1952. Για την ακρίβεια, 3.379.445 έναντι 1.600.172.

31. Στις εκλογές της 19ης Φεβρουαρίου 1956, η ΕΡΕ εξέλεξε 165 βουλευτές με το 47,4% των ψήφων, ενώ η Δημοκρατική Ένωση 132 βουλευτές με το 48,2% των ψήφων. Το γεγονός ότι την κοινοβουλευτική πλειοψηφία κέρδισε το δεύτερο σε ψήφους κόμμα προκάλεσε πολλές αντιδράσεις, δεδομένου ότι και το εκλογικό σύστημα που εφαρμόστηκε ήταν νόμος της κυβέρνησης Καραμανλή από τον Δεκέμβριο του 1955. Στην πραγματικότητα όμως, το λεγόμενο «τριφασικό» βοήθησε την ΕΡΕ μόνο στην εξασφάλιση άνετης πλειοψηφίας, αφού τα ίδια ακριβώς αποτελέσματα με το προηγούμενο εκλογικό σύστημα (του 1952) θα της έδιναν επίσης πλειοψηφία, έστω και οριακή (151 βουλευτών). Μάλιστα, αν ίσχυε το εκλογικό σύστημα του 1958 ή του 1961, αυτή θα έφτανε τους 153 βουλευτές. Από την άλλη, η Δημοκρατική Ένωση δεν θα μπορούσε να εκλέξει 151 βουλευτές από τις κάλπες του 1956 με κανένα από τα εκλογικά συστήματα που εφαρμόσθηκαν στην Ελλάδα από το 1926 ως το 1985.

32. Το Τάγμα του Σωτήρος είναι το ανώτερο ιεραρχικά Τάγμα Αριστείας της Ελληνικής Δημοκρατίας (και παλαιότερα του Βασιλείου της Ελλάδος). Όπως και τα άλλα Τάγματα, διακρίνεται σε πέντε τάξεις, από τις οποίες ο Μεγαλόσταυρος είναι η ανώτερη. Σύμφωνα με τον σχετικό νόμο, απονέμεται σε έλληνες πολίτες που διακρίθηκαν στην προάσπιση των συμφερόντων της χώρας ή στην προσφορά εξαίρετων υπηρεσιών στον δημόσιο τομέα εντός ή εκτός Ελλάδος. Πριν προταθεί από τον βασιλέα Παύλο στον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ο Μεγαλόσταυρος είχε απονεμηθεί στον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον Κωνσταντίνο Κανάρη και άλλους ήρωες της Ελληνικής Επανάστασης.

33. Σύμφωνα με μαρτυρία του Λευτέρη Βουτσά, αγωνιστή της Αριστεράς, δημοσιογράφου και μετέπειτα διευθυντή και εκδότη της «Αυγής», στον δημοσιογράφο Γιάννη Μαρίνο, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε θέσει ως προϋπόθεση στον βασιλέα Παύλο να σταματήσουν οι εκτελέσεις των ήδη καταδικασμένων σε θάνατο κομμουνιστών για να αποδεχτεί την πρότασή του για την πρωθυπουργία τον Οκτώβριο του 1955.

34. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής περιόρισε τους φυλακισμένους κομμουνιστές από 4.490 σε 930 και τους εκτοπισμένους από 890 σε 6. Κατήργησε επίσης το στρατόπεδο του Αγίου Ευστρατίου.

35. Δύο ημέρες μετά τις βουλευτικές εκλογές της 29ης Οκτωβρίου 1961, ο Γεώργιος Παπανδρέου, ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, δήλωσε: «Εξ ονόματος της Ένωσης Κέντρου, καταγγέλλω ενώπιον του ανωτάτου άρχοντος τα εκλογικά αποτελέσματα ως προϊόν βίας και νοθείας». Στις 14 Νοεμβρίου 1961, η κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματός του κήρυξε τον «Ανένδοτο Αγώνα».

36. Τα δικαστήρια κήρυξαν άκυρη την εκλογή σε 8 μόνο από τα 9.700 εκλογικά τμήματα των εκλογών της 29ης Οκτωβρίου 1961, καθιστώντας έτσι αβάσιμο τον ισχυρισμό για την ύπαρξη νοθείας σε μαζική κλίμακα.

37. Η πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος του 1952 δεν ήταν η μόνη αιτία διαφωνίας του Καραμανλή με τα Ανάκτορα. Προστριβές είχαν δημιουργήσει ένα σωρό άλλα θέματα. Από την αύξηση της βασιλικής χορηγίας και την προικοδότηση της πριγκίπισσας Σοφίας από τον κρατικό προϋπολογισμό (με το εξωφρενικό για την εποχή ποσό των 9 εκατομμυρίων δραχμών), μέχρι το κόστος της βασιλικής θαλαμηγού, τη διάθεση ειδικού αεροσκάφους για τις μετακινήσεις της βασιλικής οικογένειας, τη διοργάνωση κρουαζιέρας των γαλαζοαίματων εν μέσω οξείας κρίσης του Κυπριακού, τη μετατροπή του «Κυβερνείου» της Θεσσαλονίκης σε ανάκτορο της βασιλικής οικογένειας, την αλλαγή του λόγου του Θρόνου κατά την επίσημη έναρξη των εργασιών της Βουλής και την αναβολή των γιορτών για τη Χιλιετηρίδα του Αγίου Όρους. Τα περισσότερα, αξιώσεις της βασίλισσας Φρειδερίκης. Γι’ αυτό, σε επιστολή του προς τον βασιλέα Παύλο (3-10-1962), ο Καραμανλής έγραφε ευθαρσώς: «Φαίνεται να επικρατεί η πεπλανημένη αντίληψη ότι η μεγαλοπρέπεια ενισχύει τον Θρόνο. Συμβαίνει το αντίθετο. Η απλότητα και η λιτότητα εδραιώνουν τον θεσμό». Προσθέτοντας μεταξύ άλλων: «Η ικανοποίηση των αναγκών του Στέμματος, όταν αυτή συνεπάγεται δαπάνες του Δημοσίου, θα πρέπει να αποφεύγεται, εφόσον δεν είναι αυστηρώς αναγκαία».

38. Αφορμή για την οριστική ρήξη Καραμανλή-Ανακτόρων αποτέλεσε η επίσκεψη της Φρειδερίκης στο Λονδίνο τον Ιούλιο του 1963, για τον γάμο της πριγκίπισσας Αλεξάνδρας. Ο Καραμανλής είχε πληροφορίες ότι οι έλληνες κομμουνιστές προετοίμαζαν εις βάρος της έκτροπα (τα οποία όντως έλαβαν χώρα, διασύροντας την Ελλάδα στον διεθνή Τύπο). Διαφωνώντας με την πραγματοποίηση του ταξιδιού, παραιτήθηκε στις 11 Ιουνίου 1963. Εν συνεχεία, το Παλάτι θα τον αγνοήσει και στις συστάσεις του να είναι άμεση η προσφυγή στις κάλπες και οι εκλογές να γίνουν με το πλειοψηφικό σύστημα, όπως και στο να ανατεθεί διερευνητική εντολή στον αρχηγό του σχετικά πλειοψηφούντος κόμματος στις 3 Νοεμβρίου 1963, ημέρα που τελικά διενεργήθηκαν. Ήταν και οι μοναδικές εκλογές στην ιστορία που ο Καραμανλής ηττήθηκε, έστω και με μικρή διαφορά (μετά από μια οκταετία, βέβαια, συνεχούς διακυβέρνησης – διάρκεια χωρίς προηγούμενο μέχρι τότε στην πολιτική ιστορία Ελλάδας). Συγκεκριμένα, η Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση (υπό την ηγεσία του) είχε συγκεντρώσει το 39,4% και 132 έδρες, ενώ η Ένωση Κέντρου (με αρχηγό τον Γεώργιο Παπανδρέου) το 42% και 138 έδρες.

«Αν ήθελα να εκμεταλλευτώ το έντονο αντιβασιλικό ρεύμα που επικρατούσε τότε στην Ελλάδα και έθετα το θέμα των σχέσεων του πρωθυπουργού με τα Ανάκτορα, είμαι βέβαιος ότι θα κέρδιζα τις εκλογές του 1963. Δεν το έπραξα όμως, γιατί θα οδηγούσα τον λαό σε διχασμό, πράγμα που σε καμία περίπτωση δεν ήθελα. Γιατί πιστεύω ότι οι διάφοροι διχασμοί που κατά καιρούς “άνθισαν” στον τόπο μας μόνο κακά επισώρευσαν. Και εγώ δεν θα ήθελα να γίνω πρωταγωνιστής μίας κατάστασης την οποία καταδικάζω ολόψυχα. Γι’ αυτό προτίμησα να μη μετάσχω στις εκλογές του 1964 και να αποσυρθώ. Ακόμα και τις εκλογές του 1964 θα μπορούσα να κερδίσω καταγγέλλοντας τον Θρόνο για τις σαφείς παραβιάσεις του συντάγματος. Διότι, όταν ο βασιλιάς έδωσε εντολή στον Παπανδρέου να σχηματίσει κυβέρνηση, ενώ δεν διέθετε τη δεδηλωμένη πλειοψηφία της βουλής, παραβίασε απροκάλυπτα το σύνταγμα. Όπως έκανε και εν συνεχεία παρέχοντας σ’ αυτόν το δικαίωμα να διαλύσει τη Βουλή προκηρύσσοντας νέες εκλογές, χωρίς να διερευνηθεί η δυνατότητα να προκύψει άλλη κυβέρνηση από την ίδια Βουλή. Όμως, προβάλλοντας τις παραβιάσεις του συντάγματος από τον Θρόνο, και πάλι τότε θα οδηγούσα τον Τόπο σε διχασμό. Γι’ αυτό προτίμησα να αποσυρθώ οριστικά από την πολιτική», Κ.Κ.

39. Για την άρνησή του στην έκκληση του βασιλέα Κωνσταντίνου να επιστρέψει στην Ελλάδα στα τέλη Σεπτεμβρίου 1966, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής έγραφε: «Την επάνοδό μου στην πολιτική υπό τις παρούσες συνθήκες την αποκλείω, διότι δεν θα έδινε λύση στο πολιτικό μας πρόβλημα. Διότι, αν ο βασιλέας μού έδινε εντολή να σχηματίσω κυβέρνηση, θα έπρεπε να ζητήσω την εμπιστοσύνη της Βουλής. Η συνεργασία μου, όμως, με την παρούσα Βουλή είναι αδύνατη. Ούτε αυτή θα μου έδινε την εμπιστοσύνη, αλλά ούτε, κι αν μου την έδινε, θα τη δεχόμουν, δεδομένου ότι η Βουλή αυτή επιχείρησε την ηθική μου δολοφονία. Τούτου αποκλειομένου, θα πρέπει να εξετασθεί αν είμαι κατάλληλος ως φορέας ενδεχόμενης εκτροπής. Κι αυτό, όμως, το αποκλείω. Διότι δεν επιθυμώ να υποδυθώ τον ρόλο αυτόν. Εάν το επιθυμούσα, θα το είχα κάνει πριν εγκαταλείψω την εξουσία, δεδομένου μάλιστα ότι είχα τότε και τα προσχήματα, και τις δυνατότητες προς αυτό. Αλλά πέραν τούτου, η επανεμφάνισή μου στην πολιτική υπό τις συνθήκες αυτές, θα δημιουργούσε, για τους γνωστούς λόγους, τέτοια οξύτητα, ώστε να αναγκασθώ να μεταβαλώ την προσωρινή εκτροπή σε απροκάλυπτη δικτατορία. Αυτό, όμως, εκτός του ότι δεν το επιθυμώ, το θεωρώ επικίνδυνο για τη χώρα…»

40. Κατά τη διάρκεια της επταετούς δικτατορίας (1967-1974), ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μίλησε στη γαλλική εφημερίδα «Le Monde» (28-11-1967), την ελβετική «Journal de Genève» (30-9-1969) και την ελληνική «Η Βραδυνή» (23-4-1973).

41. Σε επιστολή του προς τον βασιλέα Κωνσταντίνο (9-11-1967), ο Κωνσταντίνος Καραμανλής διατύπωνε τις εξής προτάσεις για την επαναφορά της χώρας στη δημοκρατία: «Έχω τη γνώμη ότι, σε πρώτο στάδιο, θα πρέπει να γίνει έντονη προσπάθεια να πειθαναγκαστούν οι επαναστάτες να αποχωρήσουν ειρηνικά από την εξουσία. […] Εάν με την πάροδο δυο-τριών μηνών δεν έχει αποδώσει η προσπάθεια αυτή και δεν υπάρχει βέβαιη προοπτική της εσωτερικής τους αποσύνθεσης, τότε, αλλά τότε και μόνο, θα πρέπει να αντιμετωπισθεί η βίαιη απομάκρυνση των επαναστατών από την εξουσία. Αυτό θα δύνατο να γίνει κατά δύο τρόπους: Πρώτον, διά της αιφνιδιαστικής παραίτησης του κυρίου Κόλλια (σ.σ.: του πρώτου πρωθυπουργού της δικτατορίας, επιρροής του βασιλιά) και ταυτόχρονου διορισμού δυναμικής κυβέρνησης, η οποία θα είναι ικανή και αποφασισμένη να αντιμετωπίσει δι' όλων των μέσων οποιαδήποτε αντίδραση και, δεύτερον, με την εγκατάσταση στη Θεσσαλονίκη ή αλλού νόμιμης κυβέρνησης, η οποία θα αναγκάσει τους επαναστάτες να συνθηκολογήσουν».

42. Ο αρχιεπίσκοπος Ιάκωβος, αφού ταξίδεψε ειδικά για τον σκοπό αυτό στο Παρίσι, επέδωσε σημείωμα με τις απόψεις του Κωνσταντίνου Καραμανλή στον Ρίτσαρντ Νίξον (20-2-1970). Σ’ αυτό αναφερόταν μεταξύ άλλων: «Το ηθικό του Στρατού και του λαού βρίσκεται σε πολύ χαμηλό επίπεδο και πέφτει ολοένα και χαμηλότερα λόγω της διάψευσης των ελπίδων τους ότι θα επενέβαινε φιλικά, αλλά και αποτελεσματικά, η κυβέρνηση των ΗΠΑ προς αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα». Και, εμμέσως πλην σαφώς, ζητείτο από τον αμερικανό πρόεδρο να ασκηθεί πίεση στη δικτατορία με την απειλή της εξόδου της Ελλάδας από το ΝΑΤΟ: «Γνωρίζει ο κ. Καραμανλής ότι οι συνταγματάρχες θα προβάλουν μεγάλη αντίδραση ή και άρνηση, πρέπει όμως να τους επιστηθή η προσοχή ότι η Ελλάδα δεν δύναται να αντέξει σε ένα άλλο show down, όπως εκείνο του Συμβουλίου της Ευρώπης».

43. Στις 30 Νοεμβρίου 1963, ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος υπέβαλε τις προτάσεις για αναθεώρηση του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Οι προτάσεις, μεταξύ άλλων, αφαιρούσαν το δικαίωμα αρνησικυρίας από τον πρόεδρο και τον αντιπρόεδρο και καταργούσαν τις χωριστές πλειοψηφίες στη Βουλή για ψήφιση συγκεκριμένων νόμων.

«Ο Μακάριος εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο την αδυναμία μου να τον καταγγείλω δημόσια, γιατί ο ίδιος υπονόμευσε εξαρχής και τελικά τορπίλισε τη συμφωνία που άνοιγε τον δρόμο για την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα», Κ.Κ.

44. Στο Πολεμικό Συμβούλιο που έλαβε χώρα την 14η Αυγούστου στο Πεντάγωνο, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής έδωσε εντολή να σπεύσουν προς την Κύπρο: τα τρία υποβρύχια που περιπολούσαν μεταξύ Κρήτης και Δωδεκανήσου, για να τορπιλίσουν τα τουρκικά μεταγωγικά· και τα πολεμικά μας αεροσκάφη που στάθμευαν στην Κρήτη, για να βομβαρδίσουν τα τουρκικά πλοία. Όπως όμως εξήγησαν οι Αρχηγοί των Επιτελείων στον πρωθυπουργό, οι δύο αυτές άμεσες αντιδράσεις θα απέβαιναν επιχειρήσεις αυτοκτονίας: Τα αεροπλάνα μας θα αναχαιτίζονταν από πολλαπλάσια τουρκικά αεροσκάφη, προτού καν πλησιάσουν τους στόχους τους. Τα τρία υποβρύχια είχαν μεν μεγάλες δυνατότητες, αλλά οι Τούρκοι, που εύλογα θα ανέμεναν αυτήν την αντίδραση, θα είχαν αναπτύξει τις δυνάμεις τους κατά τρόπον ώστε να τα επισημάνουν αμέσως και να τα εξουδετερώσουν. Ο πρωθυπουργός αντιπρότεινε να ετοιμάσουν αμέσως μια ενισχυμένη μεραρχία, να τη συγκεντρώσουν στην Κρήτη και ν’ αναμείνουν διαταγές για την αποστολή της στην Κύπρο. Αλλά οι Αρχηγοί διατύπωσαν σοβαρές επιφυλάξεις και γι’ αυτήν την πρόταση, δεδομένου ότι θα χρειαζόταν τουλάχιστον μία εβδομάδα για τη συγκρότηση της μεραρχίας και ότι η τουρκική αεροπορία θα είχε τη δυνατότητα να καταστρέψει τη νηοπομπή που θα τη μετέφερε. Για να αποκλειστεί το τελευταίο ενδεχόμενο, ο Καραμανλής έφτασε στο σημείο να προσφερθεί να τεθεί ο ίδιος επικεφαλής της μεραρχίας.

«Θα τεθώ εγώ επικεφαλής. Ας χτυπήσουν τότε οι Τούρκοι μια αποστολή στην οποία μετέχει ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας, μιας από τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις της ανεξαρτησίας της Κύπρου», Κ.Κ.

45. Από τα στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για τον ετήσιο ρυθμό μεταβολής του ΑΕΠ, προκύπτει ότι ο μέσος όρος της πενταετίας 1975-1979 ήταν 5,3% για την Ελλάδα, 5% για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες και 3,5% για τις αναπτυγμένες.

46. Τον Δεκέμβρη του 1974, ο ιδρυτής της «Ολυμπιακής Αεροπορίας», Αριστοτέλης Ωνάσης, υπέβαλε νέους όρους στην ελληνική κυβέρνηση: Ένα σημαντικό δάνειο με χαμηλούς τόκους και απαλλαγή από τη φορολογία των καυσίμων. Αν και ήταν φίλος του Καραμανλή όταν η Ολυμπιακή δημιουργήθηκε (το 1957), ο τελευταίος δεν δέχτηκε να συρθεί σε υποχωρήσεις από έναν πολυεκατομμυριούχο που είχε διατηρήσει στενές επαφές με τη στρατιωτική δικτατορία. Πολλώ δε μάλλον όταν, σύμφωνα με εκτιμήσεις, η αυξημένη κρατική επιδότηση που πλέον ζητούσε κατ’ έτος (60 εκατ. δολάρια) πλησίαζε την αξία ολόκληρης της εταιρείας (68 εκατ. δολάρια).

47. Στις 5 Δεκεμβρίου 1975 συνήλθε η Νομισματική Επιτροπή της Τράπεζας της Ελλάδας, η οποία αποφάσισε να αφαιρέσει από τον Στρατή Ανδρεάδη τη διοίκηση των τραπεζών Εμπορική, Ιονική-Λαϊκή, Πειραιώς και Επενδύσεων, λόγω της διαπίστωσης παραβάσεων κατά την περίοδο 1972-1973.

48. Το 1976, οι επίσημοι εκπρόσωποι των βιομηχάνων κατηγόρησαν την κυβέρνηση για «σοσιαλμανία». Αφορμή ήταν η απόφασή της να επιβάλει έκτακτη φορολογική εισφορά στα μεγάλα εισοδήματα, επικαλούμενη τις εξοπλιστικές δαπάνες, αλλά και η αναθεώρηση σειράς χαριστικών συμβάσεων που είχαν υπογραφεί επί δικτατορίας μεταξύ Ελληνικού Δημοσίου και γνωστών εταιρειών (Ρενώ-Πεζώ, Κόκα-Κόλα, Μότορ Όιλ, Κρις-Κρις, Νεστλέ, Αθηναϊκή Χαρτοποιία, Στάγιερ) και ομίλων (ΑνδρεάδηΛάτσηΝιάρχου και Βρανά).

49. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, το δημόσιο χρέος της Ελλάδας ήταν 22,5% του ΑΕΠ το 1979, όπως και το 1980.

50. Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ελλάδας ήταν 2,7% του ΑΕΠ το 1979 και 3,3% του ΑΕΠ το 1980. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ (που θα υπογραφόταν στις 7 Φεβρουαρίου 1992 και θα ετίθετο σε ισχύ από την 1η Νοεμβρίου 1993) θα έθετε στο 3% του ΑΕΠ το όριο για το δημοσιονομικό έλλειμμα κάθε χώρας που θα επιθυμούσε να ενταχθεί στην Ευρωζώνη.

51. Ο Κωνσταντίνος Τσάτσος ήταν καθηγητής της Φιλοσοφίας του Δικαίου στη Νομική Σχολή Αθηνών. Παρότι είχε εκλεγεί για πρώτη φορά βουλευτής με το Κόμμα Φιλελευθέρων και είχε ασκήσει υπουργικά καθήκοντα σε κυβερνήσεις του Θεμιστοκλή Σοφούλη, βοήθησε τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στη σύνταξη των ιδρυτικών κειμένων της ΕΡΕ, με την οποία πολιτεύθηκε το 1956. Εν συνεχεία, διετέλεσε υπουργός Προεδρίας της Κυβέρνησης (1956-61), Κοινωνικής Πρόνοιας (1962-63) και Πολιτισμού και Επιστημών (1974) σε κυβερνήσεις του, πριν εκλεγεί Πρόεδρος της Δημοκρατίας το 1980. 

52. Ο Ευάγγελος Αβέρωφ ήταν διδάκτωρ Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Λωζάνης. Παρότι είχε εκλεγεί για πρώτη φορά βουλευτής με το Κόμμα Βενιζελικών Φιλελευθέρων, διετέλεσε υπουργός Γεωργίας (1956-58), Εξωτερικών (1958-63) και Εθνικής Άμυνας (1974-1980) σε κυβερνήσεις του Κωνσταντίνου Καραμανλή. 

53. Ο Γρηγόριος Κασιμάτης ήταν καθηγητής στη Νομική Σχολή Αθηνών. Παρότι είχε ασκήσει υπουργικά καθήκοντα σε κυβερνήσεις του Σοφοκλή Βενιζέλου και του Νικόλαου Πλαστήρα, διετέλεσε υπουργός Εθνικής Παιδείας & Θρησκευμάτων και στην τελευταία προδικτατορική κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή (1961-63). 

54. Ο Κωνσταντίνος Αδαμόπουλος ήταν νομικός. Παρότι προπολεμικά είχε πολιτευθεί για πρώτη φορά με το Κόμμα Φιλελευθέρων, διετέλεσε υπουργός Δικαιοσύνης (1955) και Γεωργίας (1957-63) σε κυβερνήσεις του Κωνσταντίνου Καραμανλή. 

55. Ο Τάκος Μακρής ήταν καταξιωμένος δικηγόρος στη Θεσσαλονίκη. Παρότι ήταν γιος δικηγόρου βενιζελικών πολιτικών πεποιθήσεων, πολιτεύθηκε με την ΕΡΕ στις εκλογές του 1956, ορίστηκε γενικός διευθυντής του κόμματος από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και διετέλεσε υπουργός Εσωτερικών (1956-61) και Προεδρίας της Κυβέρνησης (1961-63) σε κυβερνήσεις του. 

56. Ο Ιωάννης Μπούτος ήταν οικονομολόγος με μεταπτυχιακές σπουδές στο London School of Economics. Παρότι είχε εκλεγεί για πρώτη φορά βουλευτής με το Κόμμα Φιλελευθέρων, διετέλεσε υφυπουργός Συντονισμού (1961-63) και παρά τω Πρωθυπουργώ (1974), υπουργός Εμπορίου (1974-75), αναπληρωτής Συντονισμού και Προγραμματισμού (1975-76), υπουργός Γεωργίας (1976-77, 1978-1980) και Οικονομικών (1977-1978) σε κυβερνήσεις του Κωνσταντίνου Καραμανλή. 

57. Το 1978, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αποφάσισε τη διεύρυνση της Νέας Δημοκρατίας προς τον κεντρώο πολιτικό χώρο, αναθέτοντας το Υπουργείο Συντονισμού στον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη και το Υπουργείο Οικονομικών στον Αθανάσιο Κανελλόπουλο. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ήταν όχι μόνο πρωτοκλασάτος υπουργός και εν δυνάμει διάδοχος του Γεωργίου Παπανδρέου, αλλά και πρωταγωνιστής του «Ανένδοτου Αγώνα». Ο Αθανάσιος Κανελλόπουλος ήταν ιδρυτικό στέλεχος και βουλευτής του κόμματος «Ένωση Κέντρου – Νέες Δυνάμεις». 

58. Ο Ξενοφών Ζολώτας ήταν ακαδημαϊκός οικονομολόγος διεθνούς κύρους. Από τη θέση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος είχε σημαντικότατη συνεισφορά στη Συμφωνία Σύνδεσης Ελλάδας-ΕΟΚ. Μεταπολιτευτικά, χρημάτισε υπουργός Συντονισμού στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Κωνσταντίνου Καραμανλή, πριν διοριστεί εκ νέου διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος. 

59. Ο Κωνσταντίνος Τρυπάνης ήταν καθηγητής Βυζαντινής και Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Μεταπολιτευτικά, αποδέχθηκε την πρόταση του Κωνσταντίνου Καραμανλή να αναλάβει (1974-77) το Υπουργείο Πολιτισμού & Επιστημών. 

60. Ο Γιάγκος Πεσμαζόγλου ήταν καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1958 ηγήθηκε της ελληνικής αντιπροσωπείας στις διαπραγματεύσεις σύνδεσης της Ελλάδας με την ΕΟΚ, το 1974 χρημάτισε υπουργός Οικονομικών στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Κωνσταντίνου Καραμανλή, ενώ το 1975 διορίστηκε πρόεδρος της Επιτροπής Ένταξης της Ελλάδας στην ΕΟΚ, παρότι στο μεσοδιάστημα είχε εκλεγεί βουλευτής με το ψηφοδέλτιο της Ένωσης Κέντρου.

61. Ο Κωνσταντίνος Δημαράς ήταν φιλόλογος, κριτικός και ιστορικός της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Το 1959 συμμετείχε στον σχεδιασμό και την οργάνωση του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

62. Κανονικά, οι εκλογές θα διεξάγονταν τον Νοέμβριο του 1978. Διενεργήθηκαν πρόωρα, στις 20 Νοεμβρίου 1977, με πρωτοβουλία του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Το κόμμα του προσγειώθηκε απότομα, από το 54% του 1974, σε ποσοστό μικρότερο του 42%. Στην εκλογική συρρίκνωση της Νέας Δημοκρατίας συνέβαλε η εντυπωσιακή άνοδος του ΠΑΣΟΚ (από λιγότερο από 14% σε περισσότερο από 25%) και η παρουσία του νέου φιλοβασιλικού κόμματος «Εθνική Παράταξη» (που πλησίασε το 7%). Τα αποτελέσματα των επόμενων εκλογών (της 18ης Οκτωβρίου 1981) επιβεβαίωσαν πως ο χρόνος λειτουργούσε καταλυτικά υπέρ του ΠΑΣΟΚ (καθώς το εκτόξευσαν στο 48%, περιορίζοντας τη Νέα Δημοκρατία κάτω από το 36%).

63. Όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μεταπηδούσε στην Προεδρία της Δημοκρατίας για να προστατεύσει την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ, δεν είχε συμπληρωθεί ούτε καν ένας χρόνος από τη δρομολόγησή της. Συγκεκριμένα, η Βουλή τον εξέλεξε Πρόεδρο της Δημοκρατίας στις 5 Μαΐου 1980, ενώ η συνθήκη ένταξης είχε υπογραφεί στις 28 Μαΐου 1979. Τυπικά, η Ελλάδα θα γινόταν μέλος της ΕΟΚ το 1981 – τη χρονιά που ο, υποσχόμενος δημοψήφισμα για το θέμα, Ανδρέας Παπανδρέου θα αναλάμβανε την πρωθυπουργία. Βάσει του Συντάγματος του 1975 όμως, το αποκλειστικό δικαίωμα να διατάσσει δημοψήφισμα για θέμα υψίστου εθνικού συμφέροντος το είχε ο εκάστοτε Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

«Είχα λάβει τις αποφάσεις μου και κανείς δεν θα μπορούσε να με μεταπείσει. Διότι φοβόμουν ότι ο Ανδρέας, ερχόμενος στην εξουσία θα μπορούσε –όπως, άλλωστε, είχε δηλώσει– να οδηγήσει τη χώρα εκτός ΕΟΚ και εκτός ΝΑΤΟ. Αυτό το ενδεχόμενο θα ήταν καταστροφικό για τον Τόπο. Και θα έπρεπε πάση θυσία να αποτραπεί. Και μόνο η δική μου παρουσία στη θέση του ανώτατου πολιτειακού άρχοντα θα εξασφάλιζε την παραμονή της Ελλάδος τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όσο και στη Δυτική Συμμαχία», Κ.Κ.

64. Τη βραδιά των εκλογικών αποτελεσμάτων της 18ης Οκτωβρίου 1981, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, παρενέβη για να αναστείλει την απόφαση των αρχηγών των Επιτελείων και των Σωμάτων Ασφαλείας να παραιτηθούν.

65. Σύμφωνα με αποκάλυψη του Γεώργιου Ράλλη (διαδόχου του στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας και την πρωθυπουργία), «ο τότε πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής απείλησε τον νέο πρωθυπουργό (Ανδρέα Παπανδρέου) ότι, αν τολμούσε να πραγματοποιήσει τις προεκλογικές του απειλές για έξοδο από την ΕΟΚ, θα διέλυε τη Βουλή, θα παραιτείτο από το αξίωμά του και θα ηγείτο του εκλογικού αγώνα εναντίον του ΠΑΣΟΚ».

«Τους όρους και το πλαίσιο της συνεργασίας μου με τον Παπανδρέου, εγώ το καθόρισα από την πρώτη κιόλας συνάντησή μας, όταν ανέλαβε πρωθυπουργός. Του είπα ότι δεν θα ανεχθώ να διακυβευτεί η ένταξη της χώρας μας στην ΕΟΚ, είτε με δημοψήφισμα, όπως είχε προαναγγείλει, είτε με την αξίωση επαναδιαπραγματεύσεως των όρων, αν αυτή απειλούσε με ακύρωση τη συμφωνία»Κ.Κ. 

66. Στα Αρχεία του Κωνσταντίνου Καραμανλή αναδημοσιεύεται απόσπασμα για τα όσα έλαβαν χώρα στη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών για το Σκοπιανό (13-4-1992) από το βιβλίο του Θεόδωρου Σκυλακάκη «Στο όνομα της Μακεδονίας» (1995): «Κατά τη διάρκεια της απαρίθμησης των προτάσεων [του Αντώνη Σαμαρά], ο Κωνσταντίνος Καραμανλής δεν μπορούσε να αποκρύψει τη δυσφορία του. Διέκοψε τον κ. Σαμαρά στη μέση και, όταν ο τελευταίος έφτασε να του υποδεικνύει και τους διπλωματικούς χειρισμούς που θα έπρεπε να κάνει ο ίδιος, τότε πραγματικά εξερράγη. Κάτι το οποίο ήταν λίγο-πολύ αναμενόμενο, αν συνυπολογίσει κανείς τον χαρακτήρα του κ. Καραμανλή και το γεγονός ότι του έκανε υποδείξεις ένας πολιτικός με 45 χρόνια λιγότερα από πλευράς πολιτικής πείρας, για τον οποίον πίστευε ότι χρησιμοποιούσε το συγκεκριμένο θέμα για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης. Ο κ. Καραμανλής, ο οποίος είχε ήδη επιτιμήσει με αυστηρότατο τρόπο τον κ. Σαμαρά, κατηγορώντας τον ότι, αντί για σοβαρή διπλωματική προσπάθεια, προτείνει συλλαλητήρια και ψηφίσματα, του είπε ότι δεν μπορεί να υπαγορεύει στον ίδιο και τους πολιτικούς αρχηγούς τι θα πράξουν. Ο κ. Σαμαράς αποχώρησε κατόπιν τούτου από τη σύσκεψη».

67. Τη διάσταση απόψεων μεταξύ του Προέδρου της Δημοκρατίας και του Υπουργού Εξωτερικών επιβεβαιώνει και ο δεύτερος, ως πρόεδρος της Πολιτικής Άνοιξης. Συγκεκριμένα, ο Αντώνης Σαμαράς, σε άρθρο του στον Τύπο εξ αφορμής της αποχώρησης του Κωνσταντίνου Καραμανλή από την ενεργό πολιτική, έγραφε: «Σε προσωπικές μας συναντήσεις αναρωτήθηκα, γραπτώς, αλλά και δημοσίως: Έχουμε, για παράδειγμα, δίκιο για τη Μακεδονία; Ναι. Τότε γιατί δεν δείξαμε αποφασιστικότητα; Γιατί ο Καραμανλής δεν άναβε το πράσινο φως για μια πιο δυναμική τακτική; Γιατί –το λιγότερο– συγκατάνευσε στην αναβάθμιση του συνδρόμου του δήθεν απομονωτισμού;» («Ελευθεροτυπία», 13-3-1995).

68. Ο τότε πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης δίνει την εξής εκδοχή για την απόπειρά του να αποφυλακίσει τους πραξικοπηματίες: «Το προσπάθησα. Είχα, μάλιστα, τη σύμφωνη γνώμη και του τότε υπουργού Δικαιοσύνης Θανάση Κανελλόπουλου και του Κωνσταντίνου Καραμανλή, που ήταν Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Με τον σάλο, όμως, που έκανε η αντιπολίτευση, ο Καραμανλής υποχώρησε και, επειδή η χάρις είναι προνόμιο του ανώτατου άρχοντα, δεν μπορούσα να προχωρήσω» (Νίτσα Λουλέ-Θεοδωράκη, «Κωνσταντίνος Μητσοτάκης», Ελληνικά Γράμματα, 1996, σελ. 84).

69. Όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αποχωρούσε για τελευταία φορά από το Προεδρικό Μέγαρο, στις 10 Μαρτίου 1995, συμπληρώνονταν 60 χρόνια παρά τρεις μήνες από την είσοδό του στον δημόσιο βίο της χώρας, δεδομένου ότι είχε εκλεγεί για πρώτη φορά βουλευτής με τις κάλπες της 9ης Ιουνίου 1935.

«Η καλύτερη ευχή για μένα είναι να τελειώσω την πολιτική μου δράση όπως ο ίδιος ήθελα πάντα. Προτού, δηλαδή, η παρουσία μου θεωρηθεί άχρηστη ή και ανεπιθύμητη», Κ.Κ.

70. Σε ψηφοφορία της τηλεοπτικής εκπομπής «Μεγάλοι Έλληνες» («ΣΚΑΪ»), στην οποία συμμετείχαν περίπου 40.000 πολίτες, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αναδείχθηκε 4ος στη λίστα με τους 100 σημαντικότερους Έλληνες όλων των εποχών. Σε καλύτερη θέση όχι μόνο από τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Ιωάννη Καποδίστρια, αλλά και από τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη.

71. Για την ιστορία, αξίζει να σημειωθεί ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υπήρξε σύγχρονος του Ελευθέριου Βενιζέλου και για λίγους μόλις μήνες δεν μοιράστηκαν την ίδια Βουλή. Ο Βενιζέλος απεβίωσε στο Παρίσι στις 18 Μαρτίου 1936. Είχε καταφύγει εκεί αμέσως μετά το αποτυχημένο στρατιωτικό κίνημα της 1ης Μαρτίου 1935. Δηλαδή, τρεις μήνες πριν από τις εκλογές της 9ης Ιουνίου του ίδιου χρόνου, στις οποίες θα εκλεγόταν πρώτη φορά βουλευτής ο Καραμανλής. Αν θέλουμε να πάμε και λίγο πιο πίσω στον χρόνο, κατά τη διάρκεια της λεγόμενης «χρυσής τετραετίας» του Βενιζέλου (1928-1932), ο Καραμανλής φοίτησε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (1925-1929), υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία (1930) και άσκησε τη δικηγορία στις Σέρρες (1930-1935). Αν και πολιτεύθηκε με το Λαϊκό Κόμμα, δηλαδή το αντίπαλο του Κόμματος Φιλελευθέρων, που είχε ιδρύσει ο Βενιζέλος, έμελλε να συνεχίσει το έργο του για τον εκσυγχρονισμό και εξευρωπαϊσμό της χώρας. Κατά μία μοιραία σύμπτωση, εισήλθε στον πολιτικό στίβο, για να πάρει τη σκυτάλη της προσπάθειας, τη στιγμή που εκείνος εξήρχετο…

«Ο Βενιζέλος ήρθε εδώ δημιουργημένος. Κι ήρθε σαν μορφή εξωελληνική. Αν είχε ντεμπουτάρει στην ελεύθερη Ελλάδα, φοβούμαι πως θα τον είχε πνίξει από τα πρώτα του βήματα. Για μένα, αυτό είναι το μυστικό της άμεσης επιβολής του», Κ.Κ.

72. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε γεννηθεί το 1907 στο «Κιούπκιοϊ» (σ.σ.: στα τουρκικά, χωριό των πιθαριών), ένα τουρκοκρατούμενο τότε χωριό του νομού Σερρών. Το Κιούπκιοϊ απελευθερώθηκε το 1912 και μετονομάστηκε σε «Φυλίς» το 1919 και σε «Πρώτη» το 1927.

73. Η επιτύμβια φράση αναγράφτηκε σύμφωνα με επιθυμία του. Κατ’ ουσίαν, είναι η απάντηση που έδωσε στον πατέρα του, όταν ο τελευταίος αντιτάχθηκε στην ενασχόλησή του με την πολιτική: «Εάν περιμένεις να νοικοκυρευτώ και να ζήσω μια συνήθη ζωή, πρέπει να σου πω ότι ποτέ δεν θα λογικευθώ κατ’ αυτόν τον τρόπο. Αν έχω φιλοδοξίες, είναι γιατί μ’ ενδιαφέρουν άλλα πράγματα, πολύ σημαντικότερα από μένα τον ίδιον. Μπορεί αυτό να είναι αφελές. Πιστεύω, όμως, ότι δεν δικαιώνεται η παρουσία μας σ’ αυτόν τον κόσμο με το να καλλιεργούμε την προσωπική μας ευτυχία. Καθένας προσφέρει τον εαυτό του κατά τον δικό του τρόπο, ανάλογα με την ευκαιρία και τις περιστάσεις. Εγώ θέλω να αφιερωθώ στον λαό μου. Θέλω να δικαιώσω το πέρασμά μου από τον κόσμο αυτό υπηρετώντας αυτούς τους ανθρώπους».


Βιβλιογραφία:

· Αναγνωστοπούλου Αγγελική, «Ίδρυμα “Κωνσταντίνος Καραμανλής”», Ίδρυμα «Κωνσταντίνος Καραμανλής», 2006.

· Αναστασόπουλος Γιώργος, «Μύθοι και αλήθειες για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή», Ι.Σιδέρης, 2001.

· Αρβανιτάκης Δημήτρης (επιμέλεια), «Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και η εποχή του», Μουσείο Μπενάκη, 2007.

· Βαρβιτσιώτης Γιάννης, «Όπως τα Έζησα: 1961-1981», Λιβάνης, 2012.

· Βασιλοπούλου Κατερίνα – Χατζηαποστόλου Ελένη (επιμέλεια), «Αποχαιρετισμός», Ορίζων, 1995.

· Βέλιος Αλέξανδρος, «Η αλληλογραφία της αυτοεξορίας: Κωνσταντίνος Καραμανλής, 1963-1974», Ροές, 1995.

· Βερέμης Θάνος, «Δόξα & αδιέξοδα: Ηγέτες της νεοελληνικής ιστορίας», Μεταίχμιο, 2017.

· Γουντχάουζ Κρις, «Καραμανλής: Ο ανορθωτής της Ελληνικής Δημοκρατίας», Μορφωτική Εστία, 1982.

· Γρηγοριάδης Σόλων, «Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας, 1941-1974», Κ.Καπόπουλος, 1973.

· Έβερτ Μιλτιάδης, «Καραμανλής ο αναμορφωτής», ιδιωτική έκδοση, 1988.

· Ζαχαρόπουλος Άγγελος, «Η οδύσσεια της ευρωπαϊκής μας πορείας: Μαρτυρίες για το παρελθόν και σκέψεις για το μέλλον», Μίνωας, 2011.

· Ζενεβουά Μωρίς, «Η Ελλάς του Καραμανλή ή η Δημοκρατία δυσχερής;», Ι.Σιδέρης, 1972.

· Ζούλας Στάμος, «Όσα δεν έγραψα…», Καστανιώτης, 2003.

· Καιρίδης Δημήτρης, «Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής & ο ξένος Τύπος», Πατάκης, 2014.

· Καριεντίδης Χρήστος (επιμέλεια), «Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και η ευρωπαϊκή πορεία της Ελλάδας», Πατάκης, 2000.

· Καρτάκης Ελευθέριος – Παπαθανασόπουλος Βασίλης (επιμέλεια), «Ο πολιτικός λόγος του Κωνσταντίνου Καραμανλή», Ινστιτούτο Δημοκρατίας «Κωνσταντίνος Καραμανλής», Ροές, 2002.

· Λαμπρίας Τάκης, «Στη σκιά ενός μεγάλου», Μορφωτική Εστία, 1989.

· Λαμπρίας Τάκης (επιμέλεια), «Κωνσταντίνος Καραμανλής: Επίλεκτα κείμενα», Μορφωτική Εστία, 1995.

· Λαμπρίας Τάκης, «Καραμανλής, ο φίλος», Ποταμός, 1998.

· Μακρυδημήτρης Αντώνης, «Κωνσταντίνος Καραμανλής: Ένα παράδειγμα πολιτικής ηγεσίας», Ποταμός, 2007.

· Μασσίπ Ροζέ, «Καραμανλής: Ο Έλληνας που ξεχώρισε», Ι.Σιδέρης, 1982.

· Μπαλωτή Ξένη, «Κωνσταντίνος Καραμανλής», Σαββάλας, 2004.

· Παπαθανασόπουλος Βασίλης, «Ανατρέποντας τον Κωνσταντίνο Καραμανλή», Πατάκης, 2005.

· Παπαναγιώτου Δημήτρης, «Ανάμεσα σε δύο Προέδρους: Πλησιάζοντας τον άνθρωπο πίσω από τον ηγέτη», Έφεσος, 2005.

· Ριζάς Σωτήρης, «Κωνσταντίνος Καραμανλής», Σκάι Βιβλίο, 2009.

· Σβολόπουλος Κωνσταντίνος (επιμέλεια), «Κωνσταντίνος Καραμανλής: Αρχείο, γεγονότα και κείμενα», Εκδοτική Αθηνών, 1997.

· Σβολόπουλος Κωνσταντίνος, «Καραμανλής (1907-1998): Μια πολιτική βιογραφία», Ίκαρος, 2011.

· Τζερμιάς Παύλος, «Η πολιτική σκέψη του Κωνσταντίνου Καραμανλή: Μια ανίχνευση», Ελληνική Ευρωεκδοτική, 1990.

· Τσάτσος Κωνσταντίνος, «Ο άγνωστος Καραμανλής», Εκδοτική Αθηνών, 1984.

· Φυντανίδης Σεραφείμ, «31 αξέχαστα χρόνια στο ξύλινο τιμόνι της "Ελευθεροτυπίας" και της "Κυριακάτικης Ε"», Πατάκης, 2014.

· Χαραλαμπάκος Βασίλης (επιμέλεια), «In memoriam: Η διεθνής κοινότητα τιμά τον Κωνσταντίνο Καραμανλή», Ίδρυμα «Κωνσταντίνος Καραμανλής», 1999.

· Χατζηβασιλείου Ευάνθης, «Η άνοδος του Κωνσταντίνου Καραμανλή στην εξουσία, 1954-1956», Πατάκης, 2001.


Εκδόσεις του Τύπου:

· Βούλτεψη Σοφία (επιμέλεια), «Η πορεία προς τη Δημοκρατία» («Τύπος της Κυριακής», 20/7/2013).

· Κατσίγερας Μιχάλης (επιμέλεια), «Ελλάδα – Ευρωπαϊκή Ένωση: 30 χρόνια από τη συμφωνία ένταξης» («Η Καθημερινή», 24/5/2009).

· Κότταρη Μαρία, «Η είσοδος της Ελλάδας στην ΕΟΚ», περιοδικό «Ιστορικά Θέματα», Αύγουστος 2015, τεύχος 153.

· Λεονταρίτης Γεώργιος, «Κωνσταντίνος Καραμανλής», σειρά «Επτά Ημέρες» («Η Καθημερινή», 26/4/1998).

· Λάζου Βασιλική – Ψαρομήλιγκος Αρτέμης (επιμέλεια), «Κωνσταντίνος Καραμανλής: Ο αναμορφωτής της μεταπολεμικής Ελλάδας», σειρά «Ελλήνων Ιστορικά», τεύχη 15-16 («Τύπος της Κυριακής», 14-21/7/2013).

· Παναγόπουλος Βαγγέλης (επιμέλεια), «Οι Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου», σειρά «Ιστορικά» («Ελευθεροτυπία», 8/6/2000).

· Παναγόπουλος Βαγγέλης (επιμέλεια), «Η αποκατάσταση της Δημοκρατίας», σειρά «Ιστορικά» («Ελευθεροτυπία», 24/7/2013).

· Σαφλαγιούρα Γιώτα (επιμέλεια), «Κωνσταντίνος Καραμανλής: Πολιτικές προβολές στο μέλλον», τριμηνιαία επιθεώρηση «Φιλελεύθερη Έμφαση», Ιούλιος-Αύγουστος-Σεπτέμβριος 1999, τεύχος 3.

· Σίμος Νίκος, «Κωνσταντίνος Καραμανλής (1907-1998)» («Παραπολιτικά», 29/6/2013).

· Τζανετάκος Πιέρρος, «Η σύγκρουση του Καραμανλή με το Παλάτι», περιοδικό «Ιστορικά Θέματα», Ιούλιος 2012, τεύχος 116.

· Τραΐου Ελευθερία (επιμέλεια), «Το αρχείο Κωνσταντίνου Καραμανλή», σειρά «Επτά Ημέρες» («Η Καθημερινή», 4/5/1997).

· Τραΐου Ελευθερία (επιμέλεια), «Η Ελλάδα τον 20ο αιώνα: 1950-1960», σειρά «Επτά Ημέρες» («Η Καθημερινή», 28/11/1999).

· Τραΐου Ελευθερία (επιμέλεια), «Η Ελλάδα τον 20ο αιώνα: 1960-1965», σειρά «Επτά Ημέρες» («Η Καθημερινή», 5/12/1999).

· Χατζηβασιλείου Ευάνθης (επιμέλεια), «40 χρόνια από τη Μεταπολίτευση» («Η Καθημερινή», 27/7/2014).

· «Ιστορικό Λεύκωμα: 1960-1991» («Η Καθημερινή», 1997-1998).


Άρθρα στον Τύπο:

· Βαρβιτσιώτης Ιωάννης, «Τότε και τώρα» («Η Καθημερινή», 20/7/2014).

· Βατόπουλος Νίκος, «Η Αθήνα του Καραμανλή ήταν πολύ φωτεινή» («Η Καθημερινή», 16/5/2015).

· Βερέμης Θάνος, «Κωνσταντίνος Καραμανλής – Τελευταίος λαϊκός ηγέτης» («Η Καθημερινή», 11/5/2008).

· Γιάγκου Αναστασία, «Οι Συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου» («Η Καθημερινή», 15/3/2015).

· Γιατρομανωλάκης Γιώργης, «Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και η Αριστερά» («Το Βήμα», 10/3/2013).

· Καζάκος Πάνος, «Το πενταετές πρόγραμμα ανάπτυξης» («Η Καθημερινή», 22/3/2015).

· Καιρίδης Δημήτρης, «Τα “λάθη” του Κωνσταντίνου Καραμανλή» («Η Καθημερινή», 8/7/2007).

· Καιρίδης Δημήτρης, «Επιβεβαίωση της επιλογής του» («Η Καθημερινή», 3/3/2013).

· Κάρυος Ανδρέας, «Το Σχέδιο Μακμίλαν» («Η Καθημερινή», 28/12/2014).

· Κιτρομηλίδης Πασχάλης, «Η στρατηγική της πολιτικής ηγεσίας» («Η Καθημερινή», 3/3/2013).

· Κουλουμπής Θεόδωρος, «Καραμανλής και Βενιζέλος: Μια συγκριτική θεώρηση» («Η Καθημερινή», 1/7/2007).

· Κουλουμπής Θεόδωρος, «Έχουμε ξεπεράσει και χειρότερα» («Η Καθημερινή», 17/5/2015).

· Κούμας Μανώλης, «Η επίσκεψη Καραμανλή στη Γαλλία» («Η Καθημερινή», 6/9/2015).

· Μαλούχος Γεώργιος, «Μια σύγκρουση που έβαλε τη χώρα σε περιπέτειες» («Το Βήμα», 6/1/2013).

· Μανδραβέλης Πάσχος, «Η κληρονομιά ενός ηγέτη» («Η Καθημερινή», 7/6/2015).

· Μαρίνος Γιάννης, «Η άγνωστη οφειλή της Αριστεράς» («Το Βήμα», 12/12/1999).

· Μαρίνος Γιάννης, «Πώς παρερμηνεύτηκε ο Καραμανλής» («Το Βήμα», 16/3/2013).

· Μολυβιάτης Πέτρος, «Η εξωτερική πολιτική του Κωνσταντίνου Καραμανλή» («Το Βήμα», 5/5/2002).

· Μπίστικα Ελένη, «Το μήνυμα του “ΝΑΙ στην Ευρώπη” ηχεί δυνατό…» («Η Καθημερινή», 4/7/2015).

· Παπαχελάς Αλέξης, «Ζητείται “θηρίο”» («Η Καθημερινή», 3/5/2009).

· Ράλλης Γεώργιος, «Ο Καραμανλής θα έριχνε τον Παπανδρέου αν μας έβγαζε από την ΕΟΚ» («Η Καθημερινή», 28/9/2001).

· Ριζάς Σωτήρης, «Η παραίτηση του Κων.Καραμανλή» («Η Καθημερινή», 20/3/2016).

· Ρωμαίος Γιώργος, «Από τη Ζυρίχη στη Λουκέρνη» («Το Βήμα», 28/3/2004).

· Σβολόπουλος Κωνσταντίνος, «Η συμβολή του Κωνσταντίνου Καραμανλή» («Το Βήμα», 25/7/2004).

· Χατζηβασιλείου Ευάνθης, «Η αναχώρηση Καραμανλή στο Παρίσι» («Η Καθημερινή», 24/4/2016).

· Χατζηβασιλείου Ευάνθης, «Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και η ευρωπαϊκή ιδέα» («Η Καθημερινή», 25/3/2017).

· Χατζηβασιλείου Ευάνθης, «Ο Κων. Καραμανλής και η δικτατορία» («Η Καθημερινή», 28/5/2017).

· Χρηστίδης Χρήστος, «Η άνοδος του Κ.Καραμανλή στην εξουσία» («Η Καθημερινή», 16/3/2014).

· Χριστοδούλου Τίμος, «“Η ευθύνη είναι δική μου”» («Η Καθημερινή», 20/7/2014).


Τηλεοπτικές εκπομπές:

· «Από τη Δικτατορία στη Δημοκρατία» («ΕΤ1», 1984)

· «Χρόνια Δημοκρατίας: 1974-1990» («ΕΤ1», 1991)

· «Ριμέικ»: «Κωνσταντίνος Καραμανλής» («ΕΡΤ», 1998)

· «Σαν Παραμύθι...» («ΕΤ1», 1998)

· «Ενώπιος Ενωπίω» («MEGA», 1998)



· «Modern Greeks» («The History Channel», 2006)


· «Η Άλλη Όψη» («NET», 2008)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου